Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Postanowiłam podejść do wielkanocnego zestawu dań bez zadęcia. Oparłam menu na przepisach najprostszych. I skorzystałam z niewielkiej pomocy gotowców, lekko je tuningując. To propozycje dla osób, które gotują rzadko i niechętnie.

Mój podstęp ma drugie dno. Chcę, aby prostota dań świątecznych zachęciła opornych do gotowania, a rozbudzony entuzjazm przeniósł się na dni następne i zaowocował twórczym wykorzystaniem poświątecznych resztek.

Szynki nie będziemy doprawiać, peklować, sznurować, wędzić i gotować. Kupimy gotową. Najlepiej od zaufanego masarza, porządną szynkę wędzoną, parzoną, z kością lub bez, zrobioną z 1,25 kg mięsa, na 1 kg gotowego produktu. I podamy ją na gorąco, smarując w czasie pieczenia autorską glazurą. Ta glazura może być jabłkowo-rozmarynowa, pomarańczowo-imbirowa, pigwowo-musztardowa, mirabelkowo-miodowa, pikantna, słodka lub słodko-kwaśna. Nada szynce połysk i dodatkowy smak, za który zasłużymy na oklaski przy stole. By dobrze się zagrzała, na każde 0,5 kg wagi szynka potrzebuje ok. 20 min w piekarniku w temperaturze 180 st. C. Zatem wstawiamy nasz obiekt do piekarnika w odpowiednim momencie, smarujemy regularnie i podajemy pachnącą, błyszczącą, prosto z pieca.

By ugotować najprostszy biały barszcz, wystarczy gotowy żur w butelce, biała kiełbasa, śmietana i trochę przypraw. Kupujemy żurek kwaśny, świeży, bez konserwantów. Gotujemy wywar na kiełbasie. Można go wzbogacić suszonym grzybkiem, włoszczyzną, wędzonką, ale nie jest to konieczne. Kiełbasę wyjmujemy, do wody z gotowania dodajemy żurek. Ja nie przepadam za gęstą kluchą, więc wlewam sam płyn, zachowując mąkę na dnie butelki, ale można wlać całość i cieszyć się zupą zawiesistą. Doprawiamy majerankiem, czosnkiem, pieprzem, chrzanem i łagodzimy śmietaną. Podajemy z kiełbasą i jajkiem.

Naukę proporcji składników na kruchy spód do mazurków należałoby włączyć do podstawy programowej z matematyki, a temat ich pieczenia przejęłyby dzieci. Raz, dwa, trzy, czyli 100 g cukru, 200 g masła, 300 g mąki, to proporcja idealna. Można dodać żółtko, skórkę cytrynową, bawić się makiem, sezamem, orzechami. Z zagniecionego ciasta trzeba rozwałkować placki, wykroić kwadraty i upiec w temperaturze 200 st. C, na złoto. Czym mazurki dekorować? Konfiturami, domowymi marmoladami, kajmakiem ze skondensowanego mleka, rozpuszczoną czekoladą, masą marcepanową. Jeśli będziecie uważnie czytać etykiety, to w sklepach znajdziecie wysokogatunkowe dodatki.

Ciasto drożdżowe onieśmiela, ale nie rezygnujcie z domowego. Przyswojenie przepisu mojej teściowej spowoduje, że wasz repertuar rozszerzy się o baby, bułeczki, kulebiaki, rogale i chałki. Podawałam już ten przepis w "WO", ale dziś wersja dla opornych, na małą porcję i z użyciem miksera. Baba prosta, aromatyzowana tylko cytrynową skórką, pyszna jest do szynki, a z rodzynkami, żurawinami, wanilią, wspaniale smakuje na deser i pomiędzy posiłkami ze szklanką herbaty.

Cztery powyższe dania to filary świątecznego śniadania. Jajka, chrzan, masło, pieczywo, wędliny, nowalijki - kupujemy, wybierając najlepszej jakości. Sałatkę jarzynową kroimy w czasie oglądania filmu, więc się nie liczy. I tak bez wysiłku przyjmujemy gości, a po świątecznej niedzieli zostaje nam w lodówce sporo resztek.

...i po świętach

Chociaż jajka wcinamy przez święta, jakbyśmy nie znali słowa cholesterol, to zdarza się, że radosna twórczość pisankarska i dekoratorska zostawia nas z nadwyżkami ugotowanych na twardo. Póki są w skorupkach, przechowują się dobrze. Pokrojone w kostkę mogą wylądować w sałatce z liści szpinaku z podsmażonym boczkiem i grzankami, w klasycznej nicejskiej, w ziemniaczanej, z cebulą, korniszonami i majonezem, lub śledziowej, która może być wynikową różnych resztek z lodówki. Dobrze wygląda i przyjemne jest w konsystencji jajko utarte na drobnej tarce lub przetarte przez sitko, osobno białko, osobno żółtko. O daniach posypanych dekoracyjnym żółtym proszkiem mówi się a la mimoza, od kwitnącego na żółto wczesnowiosennego, śródziemnomorskiego krzewu. Siekane jajko przerobić można na kotlety, dodać je do placuszków warzywnych bądź kaszanych, wykorzystać do pasty twarogowej albo brokułowej oraz w majonezowych sosach gribiche, remoulade i tatarskim.

Mięsa i wędliny mogą znaleźć drugie życie dodane do fasoli w pomidorach i mniej lub bardziej przybliżyć się do langwedockiego cassoulet (przepis w "WO" 18.02.2008). Mogą pokrojone, wzbogacone warzywami spocząć na dnie naczynia żaroodpornego, zostać przykryte ziemniaczanym purée i zapieczone na kształt angielskiego shepard's pie. Można je oczywiście zużywać do tacosów, wrapsów, crostini, dbając, by nowe wcielenia były ambitniejsze niż zwykła kanapka ze świąteczną szynką czy kiełbasą.

Samodzielne gotowanie, twórcze, bez przymusu i rutyny, wybieranie dobrych produktów, dbanie o różnorodność diety i podtrzymywanie lokalnych tradycji ma wiele zasług dla świata, ale wystarczy, że będzie służyło przyjemności.

Przepisy do 1. części - święta

Szynka na gorąco

szynka z kością lub bez, wędzona, parzona, z tłuszczykiem, cała lub kawałek

glazura:

1 l soku jabłkowego wyciskanego z owoców lub 3/4 szklanki naturalnego koncentratu soku jabłkowego Białuty

2 gałązki rozmarynu

chili

Wlej sok do garnka, dodaj rozmaryn i chili, gotuj, aż zostanie 3/4 szklanki gęstego syropu. Jeśli używasz syropu gotowego, podgrzej go z przyprawami. Zdejmij z szynki sznurek lub siatkę, jeśli jest nimi owinięta. Natnij paski lub kratkę na 2 cm w głąb, by ułatwić wytapianie się tłuszczu i wnikanie glazury. Wstaw szynkę do naczynia żaroodpornego i wlej na dno trochę wody. Wstaw do piekarnika rozgrzanego do 180 st. C i piecz po 20 min na każde 0,5 kg wagi. Wierzch regularnie smaruj glazurą, jeśli trzeba, uzupełniaj wodę na dnie. Tuż przed podaniem zwiększ temperaturę do 210 st. C i chwilę jeszcze podpiekaj, aż szynka dobrze się zrumieni. Podawaj na gorąco.

Ciasto drożdżowe

500 g mąki

75 g drożdży

1/2 szklanki mleka

1/2 szklanki cukru

100 g masła

4 jaja (odrobinę zostawić do smarowania wierzchu ciasta)

50 ml oleju

masło, bułka tarta do wysypania blaszki

opcjonalnie: rodzynki, skórka cytrynowa, pomarańczowa, cukier waniliowy

Utrzyj drożdże z łyżeczką cukru i odrobiną ciepłego mleka, odstaw pod przykryciem w ciepłe miejsce, by urosły. W garnku zagrzej mleko, masło i cukier, aż cukier się rozpuści. Do miksera wsyp mąkę, dodaj ciepłe mleko z masłem, jajka i drożdże. Zamieszaj lekko, by składniki się połączyły i odstaw na 10 min. Włącz mieszanie i pozwól wyrabiać ciasto na średnich obrotach przez 20 min. Wlej połowę oleju, wyrabiaj przez kolejne 10 min. Wlej drugą porcję oleju i kontynuuj wyrabianie przez kolejne 10 min, aż ciasto będzie spójne, błyszczące, elastyczne i nie będzie się lepiło do rąk i ścianek miksera.

Blaszkę keksówkę wysmaruj masłem i wysyp bułką tartą. Dodaj do ciasta skórkę cytrynową, rodzynki lub inne dodatki. Przełóż do blaszki, wierzch posmaruj roztrzepanym jajkiem. Wstaw do piekarnika rozgrzanego do 180 st. C i zwiększ temp. do 200 st. C. Piecz ok. 25 min, aż będzie suche w środku (test patyczkiem).

Przepisy do 2. części - po świętach

Odgrzewane drożdżowe

kromki drożdżowego ciasta

jajko

1/2 szklanki mleka

czekolada, ser blue, marmolada

Natnij kromkę ciasta poziomo, tworząc kieszonkę. Włóż do niej kawałek czekolady, sera, marmolady. Namocz kromkę w mleku, a następnie w roztrzepanym jajku. Smaż na maśle z obu stron na złoto. Ciasto drożdżowe jest doskonałe odgrzewane w tosterze.

Czerstwe można pokroić cieniutko i upiec w piekarniku na rumiane, suche chrupki.

Pierożki z białą kiełbasą, porem i śliwkami

ciasto: 150 kremowego serka (kozi, Bieluch, Philadelphia)

100 g masła

200 g mąki

2 łyżki tartego parmezanu

jajko do smarowania

nadzienie:

2 ugotowane białe kiełbaski

1 korzeń pietruszki

1 por

8-10 śliwek suszonych

oliwa, pieprz

Zagnieć spójne ciasto z mąki, masła i serów. Zawiń w folię i wstaw do lodówki. Korzeń pietruszki zetrzyj na dużych oczkach, pora posiekaj drobno. Na patelni rozgrzej oliwę i dodaj warzywa, niech się smażą powoli. Kiełbasę i śliwki pokrój drobno. Dodaj do zeszklonych warzyw na patelni, smaż dalej. Dopraw masę pieprzem, całość powinna być lekko lepiąca. Wałkuj ciasto, podsypując mąką, wycinaj kółka, nakładaj kiełbasiane nadzienie i lep pierożki. Układaj je na blasze na pergaminie. Posmaruj roztrzepanym jajem i wstaw do piekarnika rozgrzanego do 200 st. C, piecz, aż będą rumiane.

Babka ziemniaczana z szynką

800 g ziemniaków

100 ml kremówki

100 g tartego parmezanu

4 jajka

sól, pieprz, gałka muszkatołowa

ok. 150 g: resztki pieczonej szynki, kiełbasy, wędlin pokrojone w paski

opcjonalnie: żółty ser, zioła, siekane jajka na twardo, zielony groszek

do formy: masło, bułka tarta, parmezan

Ugotuj obrane ziemniaki, odcedź, odparuj i utłucz na purée ze śmietanką, parmezanem i przyprawami. Jajka roztrzep i wymieszaj z masą ziemniaczaną. Tortownicę wysmaruj masłem i wysyp spód i boki mieszanką bułki tartej i parmezanu. Na dno nałóż połowę masy ziemniaczanej. Na niej paseczki wędlin, ziół, sera. Przykryj drugą częścią ziemniaków. Posyp obficie bułką z parmezanem. Wstaw do piekarnika rozgrzanego do 200 st. C i piecz ok. 30 min, aż się dobrze zrumieni.

Bliny

150 g mąki gryczanej

150 g mąki pszennej

20 g drożdży

1 łyżka cukru

2 żółtka

2 białka

40 g masła

1 szklanka mleka

sól, pieprz

olej lub masło sklarowane do smażenia

Pokruszone drożdże, cukier, sól i mąkę pszenną zmiksuj z 2 szklankami ciepłej wody Zostaw w cieple przykryte na godzinę. Masło podgrzej z mlekiem, aż się rozpuści. Dodaj do rozczynu drożdżowego wraz z mąką gryczaną i żółtkami. Zmiksuj i odstaw, niech podrośnie. Przed smażeniem zamieszaj, niech opadnie, dodaj białka. Smaż na oleju lub sklarowanym maśle na rumiano z obu stron. Podawaj z kwaśną śmietaną, cebulą, utartym jajem na twardo.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.