Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Kuchnia wegańska zyskuje na popularności, a świadomość na temat jej walorów stale rośnie. Z raportu „Kuchnia roślinna w Polsce” zrealizowanego na zlecenie Pyszne.pl wynika, że ponad 60 proc. Polaków wie, że wiąże się ona z wykluczeniem z jadłospisu mięsa, jaj i nabiału. Osoby spożywające dania w pełni roślinne doceniają je przede wszystkim za walory zdrowotne – wskazało tak 73 proc. ankietowanych.

Ale kuchnia roślinna jest nie tylko zdrowa, ale także smaczna i przyjazna dla środowiska. Jej wpływ na naturę doskonale pokazuje akcja Veganuary. To wyzwanie odbywające się każdego roku w styczniu i polegające na rezygnacji przez miesiąc z jedzenia produktów odzwierzęcych. W 2019 roku podjęło je 250 tys. osób na całym świecie, rok później do akcji przyłączyło się ponad 400 tys. chętnych ze 192 krajów. W tym roku, jak podaje Veganuary, rejestracji dokonało pół miliona osób. Z badania przeprowadzonego przez Uniwersytet Harvarda wynika, że od 2014 roku, czyli od początku Veganuary, dzięki udziałowi miliona osób zaoszczędzono blisko 104 tys. ton CO2, co odpowiada 15 tys. przejazdów dookoła świata. Zużytych zostało też 6,2 milionów litrów wody mniej – to tyle, ile potrzeba na spłukanie toalety pół miliona razy. Mało tego. Według obliczeń Veganalyser Vegan Society uratowano ponad 3,4 miliona zwierząt.

W tym roku do akcji Veganuary włącza się serwis Pyszne.pl. Jego roślinna oferta wciąż rośnie. W listopadzie 2020 roku klienci złożyli dwa razy więcej zamówień dań roślinnych niż w tym samym okresie w 2019 roku. Coraz więcej restauracji dostosowuje się też do potrzeb klientów, wprowadzając do menu dania wegańskie. Ich oferta w serwisie w listopadzie 2020 roku była dwa razy bardziej różnorodna niż rok wcześniej. Serwis Pyszne.pl wyposażony jest w dedykowany kuchni wegańskiej filtr, który pozwala wyświetlić wszystkie aktualnie czynne restauracje, oferujące dania roślinne z dostawą pod podany adres.

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Od czego zacząć przygodę z kuchnią roślinną? Swoje rekomendacje przygotowała Alicja Rokicka, która prowadzi jeden z najstarszych, najpopularniejszych i najczęściej nagradzanych blogów o tematyce wegańskiej w Polsce – „Wegan Nerd”. Na blogu dzieli się autorskimi przepisami, które ilustruje apetycznymi zdjęciami. Co poleca spróbować?

Bogactwo smaku

Jednym z najpopularniejszych mitów dotyczących kuchni wegańskiej jest ten, mówiący, że jest to kuchnia bardzo uboga w składniki i smaki. Nic bardziej mylnego. Dania roślinne goszczą w mojej kuchni od lat, a mimo to stale odkrywam nowe smaki i możliwości. Swoim kulinarnym, wegańskim doświadczeniem dzielę się nie tylko na blogu, ale i na warsztatach, które prowadzę w całej Polsce. Stale szukam nowych inspiracji. Nowe smaki odkrywam podczas podróży, ale też podczas próbowania dań oferowanych w restauracjach. Zamawianie dań wegańskich to szczególnie łatwy sposób odkrywania możliwości tej kuchni.

Przygotowując dla was zestawienie najciekawszych smaków wegańskich, starałam się pokazać różnorodność tej kuchni i udowodnić, że każdy znajdzie w niej coś dla siebie. Kierowałam się też preferencjami, jakie ujawnił raport Pyszne.pl. Z badania „Kuchnia roślinna w Polsce” wynika, że smak wegański Polacy najchętniej odkryliby w roślinnych wersjach dań kuchni polskiej. Najbardziej chcieliby spróbować wegańskich pierogów  – 35 proc., kotletów  – 33 proc. oraz zup, takich jak rosół, pomidorowa czy żurek  – 25 proc.

Po tej pizzy poznasz dobrą pizzerię

Z raportu wynika także, że poza ukochaną kuchnią polską Polacy z chęcią zjedliby roślinne wersje dań z grupy comfort food na czele z pizzą – wskazało na nią 32 proc. ankietowanych. Nie mogę więc nie zacząć od pizzy, której jestem wielką entuzjastką.

Jej ciasto to mieszanka w odpowiednich proporcjach mąki, drożdży i wody, a klasyczny sos robi się z pomidorów. Tak więc pizza roślinna to pizza bez sera i mięsnych dodatków. Najlepszym jej przykładem jest Marinara – oryginalna włoska pizza z sosem pomidorowym, czosnkiem i oregano. Mówi się, że po tym, jak smakuje marinara, pozna się dobrą pizzerię.

Marinarę polecam zamówić z pizzerii Santa Maria w Krakowie. Obłędną pizzę neapolitańską, (moją ulubioną!) na miękkim rozpływającym się cieście serwuje natomiast Pizzaiolo w Warszawie. Podobną pizzę wypiekaną w oryginalnym włoskim, neapolitańskim piecu zamówicie z poznańskiej Forni Rossi Pizza Napoletana. Jeśli nie wyobrażacie sobie pizzy bez sera, to jego roślinną alternatywę wraz z innymi wymyślnymi dodatkami serwuje sieć krakowskich pizzerii Pizzatopia (niedawno  otworzył się także lokal Pizzatopia we Wrocławiu). Kompozycję można tam stworzyć według własnego pomysłu lub zamówić z menu gotową Vegan'Topia. Nie będziecie rozczarowani wyborem dań z poznańskiej  Vege Pizza. Zamówicie tam pizzę z tofu, a nawet roślinnym kebabem. W  Warszawie w Wege Przyjemność można zamówić pizzę z sosem BBQ, pokrytą Mac & cheese, a amerykańską, na nieco grubszym cieście polecam z sieci Papa Johns. W Gdańsku z kolei wegańską pizzę z szalonymi dodatkami – wegańskim salami, szynką i innymi alternatywami dla mięsa – zamówicie w Vegan Port.

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Pierogi i schabowy w wersji wege? Dlaczego nie!

Miłośników kuchni polskiej zachęcam do spróbowania wegańskich pierogów. Znalezienie restauracji, która dostarcza je do domu, to żaden problem. Warto zwrócić uwagę na to, że niekiedy do ciasta dodawane są jajka, natomiast popularna jest także wersja składająca się z samej mąki i wody. Wybór smaków jest zróżnicowany. Najpopularniejsze pierogi roślinne nadziane są kapustą z grzybami lub owocami. Serwuje je warszawska restauracja specjalizująca się w wegańskiej kuchni polskiej – Chwast Food. W menu oprócz pierogów ruskich bez twarogu znajdziecie też placki ziemniaczane, czy wegańskiego kotleta schabowego. W Krakowie ręcznie lepione, naprawdę smaczne, tradycyjne pierogi z kapustą i grzybami zamówić można w restauracji Krakowiacy lub w Pierożarni. To dowód na to, że dania roślinne obecne są nie tylko w restauracjach specjalizujących się w daniach wegańskich, ale do swojej oferty wprowadzają je także inne lokale, dostrzegając popularność kuchni roślinnej. Osoby lubiące azjatyckie smaki odsyłam do restauracji serwujących orientalne odmiany pierożków. Rozpływające się w ustach pierożki mandu znajdują się w menu Parnika mającego lokalizacje w Warszawie oraz Łodzi. Mandu to pierożki azjatyckie  o kształcie przemijającym nasze tradycyjne polskie pierogi. Farsze do mandu mogą być różne: z warzywami, tofu, z soczewicą lub moje ulubione z ostrą kiszoną kapustą kimchi. W Parniku uwagę przyciąga pozycja pierożków faszerowanych wegańskim “mięsem” sojowym.

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Zwolenników kuchni polskiej zachęcam także do spróbowania innych tradycyjnych dań w roślinnym wydaniu. Wegański styczeń nie może obyć się bez s próbowania roślinnego schabowego. Serwuje go między innymi – o czym już wspominałam – warszawska restauracja Chwast Food. Nie mogę nie wspomnieć o legendarnym wrocławskim Barze Vega, oferującym warzywne pulpety, kotlety i wiele wariacji ukochanych przez Polaków klusek. Warto również zajrzeć do menu Bez Lukru i spróbować wspaniałych naleśników.

Zasmakuj w hummusie

Chcąc zacząć przygodę z kuchnią wegańską, polecam spróbować hummus. Z raportu „Kuchnia roślinna w Polsce” wynika, że niemal każdy z nas o nim słyszał, tylko co druga osoba go jednak próbowała. To kultowa pasta z ciecierzycy z dodatkiem tahini-kremu z sezamu. Ma kilka odmian. Hummus może być bardziej cytrynowy, z mniej lub bardziej wyczuwalną nutą kuminu. Najlepszy hummus jest delikatny, muślinowy, o idealnej konsystencji bez grudek. Takie hummusy zamówicie w oryginalnych miejscach z kuchnią izraelską i arabską. W Krakowie polecam Mazaya, w Warszawie kurier przywiezie go z restauracji Tel Aviv (jest również w Łodzi) lub Bekef. Z restauracji Falla (jest w Poznaniu, Gdańsku, Lublinie, Wrocławiu i Bydgoszczy) zamówicie hummus klasyczny, z suszonymi  pomidorami, z dodatkiem kolorowych kiszonek. Polecam też takie miejsca, jak wrocławska restauracja W kontakcie i gdańska Nie/Mięsny, które specjalizują się w hummusach z wyjątkowymi dodatkami np. pieczonymi warzywami czy na słodko z daktylami. Ze wszystkich wymienionych miejsc można zamówić także falafel. To kotlecik z ciecierzycy, nieodłączny dodatek hummusu i, podobnie jak on, pochodzący z kuchni bliskiego wschodu. Ma kształt spłaszczonej piłeczki lub dysku. Powinien być smażony na głębokim tłuszczu, co nadaje mu odpowiedniej chrupkości. Falafel polecam zamówić z sosem na bazie tahini, z hummusem lub zawinięty z warzywami w chlebek arabski. Pyszny jest też przytulony do warzyw w picie.

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Smak mięsa, wegański smak

Kiedy mówimy o kuchni roślinnej, nie można nie wspomnieć o wegańskich burgerach. Są różnorodne, kolorowe i mają wielkie, wierne grono fanów nie tylko wśród roślinożerców. Wegański burger, to wymyślny smaczny i zdrowy warzywny kotlet schowany w bułce. W burgerze nie może zabraknąć sosów. Najlepiej majonezowego, pomidorowego lub bbq. Wegańskie burgery polecam zamówić w sieci Krowarzywa. Sieć ma już 17 lokali: w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, a nawet Toruniu i Rzeszowie. Oferuje burgery stworzone z warzyw, strączków i roślinnych dodatków. Fanów soczystych, klasycznych burgerów, przypominających bardziej te amerykańskie odsyłam do oferty sieci Bobby Burger (Bydgoszcz, Katowice, Kraków, Lublin, Radom, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa) oraz Meet & Fit (Białystok, Gliwice, Poznań, Szczecin, Warszawa, Świnoujście). W swojej ofercie mają wegańskie burgery z alternatywą mięsa firm Linda McCartney i Beyond Meat. To coś idealnego dla tych, którzy lubią typowe mięsne smaki lub chcą spróbować czegoś totalnie nowego, a roślinnego.

Przy tej okazji warto wspomnieć o wegańskim kebabie. Najpopularniejszy i najlepszy przygotuje Vegab! Z ofert restauracji skorzystasz w Krakowie, Poznaniu i Bydgoszczy. „Mięso” w Vegabie przygotowywane jest z białka pszennego, fasoli i specjalnie dobranych przypraw. Identycznie jak tradycyjna wersja kebaba, vegab podgrzewany jest na wolno obracającym się ruszcie. Jego skrawki z dodatkami zawija się w pszenny chlebek arabski. A dodatków i sosów w menu Vegaba nie brakuje – każdy znajdzie coś dla siebie. Vegab Beirut podawany jest z humusem, wersja Olymp z sosem tzatziki słonecznikowym, suszonymi pomidorami i czarnymi oliwkami. Vegab Aloha to sos mango i ananas marynowany w sosie sojowym.

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Roślinne sushi

Dania wegańskie mają swoje miejsce również w kuchni azjatyckiej. Zamawiając je do domu, dzięki bogatym smakom i aromatom, można przenieść się w odległe zakątki Azji. Daniem, które warto zamówić, jest sushi. Wymaga techniki i wprawy przy przyrządzaniu, dlatego próbując je w roślinnej wersji, najlepiej zdać się na doświadczone restauracje, jak Koku sushi. Lokale tej popularnej sieci znajdują się w Szczecinie, Gdańsku, Częstochowie czy Krakowie. W Warszawie polecam zajrzeć do menu Vege Sushi. Znajdują się tam takie składniki, jak jackfruit czy melon w tempurze. Jednym z najciekawszych miejsc z wegańskim sushi w Polsce jest też poznańskie CUDO. Ich menu pełne jest nietuzinkowych połączeń i składników. Z CUDO zasmakujecie sushi z wegańskim kalmarem przygotowanym z serca palmy jadalnej czy wegańskiego tuńczyka z pomidorów.

W krakowskiej restauracji Pod Norenami zamówicie nie tylko barwne zestawy sushi, ale też inne potrawy z Azji. Na zimne dni polecam ostre curry na mleku kokosowym, aromatyczne rameny i orientalne smażone pierożki – chrupiące sakiewki thung tong faszerowane warzywami. Z krakowskiej restauracji Bonjour Pho proponuję natomiast spróbować mocno korzenną zupę pho oraz topowe danie z Tajlandii z makaronem ryżowym – pad thai.

W warszawskiej restauracji YaChe, serwującej smakowite i oryginalne dania z Korei, zamówcie japchae – cienki makaron z manioku smażony z marynowanymi grzybami shiitake lub rozgrzewającą ostrą zupę kimchijjigae, idealną na zimowe wieczory.

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Zdrowe miski

Na koniec chcę polecić healthy bowle, czyli „zdrowe miski”. Są wypełnione smakowitościami. Podstawą każdej porcji jest ryż z mnóstwem kolorowych dodatków: tofu, warzyw i kiszonek. Bowle to idealny sposób na zdrowy, pożywny i sycący lunch. Na taki posiłek zawsze będzie ochota. Kolorowe bowle zamówisz w Krakowie z Hillo i Oke Pole, w Warszawie z Aroha Bowl, a w Łodzi w restauracji TakżeTego.  

Styczeń, kiedy trwa akcja Veganuary, to najlepszy moment na spróbowanie dań roślinnej kuchni. Warto jej jednak próbować o każdej porze roku. Dzięki rosnącej ofercie restauracji i dedykowanemu filtrowi na Pyszne.pl, eksperymentowanie z tą kuchnią jest łatwe i nie wymaga poświęcania mnóstwa ilości czasu. Czytaj także

fot. Alicja Rokicka, Wegan Nerdfot. Alicja Rokicka, Wegan Nerd 

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.