Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

MAT-PL-2202325-1.0-11/2022

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała szczepienia, obok dostępu do czystej wody, za dwie najważniejsze interwencje, które miały wpływ na zdrowie całej populacji. Szczepionki chronią nas przed 26 chorobami zakaźnymi i zlikwidowały jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych – ospę prawdziwą.[1] Ograniczyły też liczbę zachorowań na wiele innych chorób, jak choćby różyczkę czy krztuśca. Mają duże znaczenie w przypadku kobiet w ciąży. To dzięki nim kobieta może chronić swoje dziecko od pierwszych dni życia, gdy jest jeszcze zbyt małe, by można je było zaszczepić. Czy szczepienia w ciąży są bezpieczne, na co zaszczepić się w ciąży i dlaczego warto? Wyjaśniamy najważniejsze kwestie związane ze szczepieniami w ciąży.

W ciąży nie można się szczepić

FAŁSZ. W ciąży można bezpiecznie podawać szczepionki inaktywowane (zabite). Zaleca się szczepienie przeciw grypie oraz przeciw krztuścowi szczepionką Tdap. Inne szczepionki zabite mogą być podawane w szczególnie uzasadnionych sytuacjach narażenia na zakażenie. Kobietom w ciąży nie podaje się szczepionek żywych, tj. szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) czy szczepionki przeciw ospie wietrznej.[2]

Materiał promocyjny PartneraMateriał promocyjny Partnera 

Nie trzeba szczepić się przeciwko krztuścowi, bo to zapomniana choroba.

FAŁSZ. Rocznie w Polsce notuje się nadal nawet 2-4 tys. przypadków zachorowań na krztusiec.[3] Krztusiec, znany również jako koklusz, jest wysoce zakaźną chorobą układu oddechowego. Może mieć wpływ na osoby w każdym wieku. Dzieci poniżej pierwszego roku życia są najbardziej narażone na zachorowanie, które może wiązać się z poważnymi, a nawet zagrażającymi życiu dziecka, objawami choroby.[4] Zaszczepić się warto, nie patrząc nawet na statystyki śmiertelności u dzieci. Krztusiec ma bardzo poważne objawy. U niemowląt dominują napady duszności, łzawienie oczu, zaczerwienienie twarzy, sinica i bezdech. Groźne bezdechy mogą być jedynym objawem choroby u najmłodszych niemowląt.[5]

Szczepienie przeciwko krztuścowi chroni nie tylko matkę, ale także dziecko przez pierwsze miesiące po urodzeniu.

PRAWDA. Szczepienie w okresie ciąży chroni matkę i płód, a dzięki transferowi swoistych przeciwciał przez łożysko również dziecko w okresie pierwszych miesięcy jego życia. To właśnie wtedy ze względu na niedojrzały układ odporności jest najbardziej wrażliwe na zachorowanie, a ze względu na wiek nie może być jeszcze szczepione. Szczepienie kobiety w ciąży dodatkowo ogranicza transmisję zakażenia z matki na noworodka w okresie pierwszych miesięcy jego życia[6].

Nie muszę się szczepić przeciwko krztuścowi, jeśli karmię piersią.

FAŁSZ. Chociaż karmienie piersią może zapewnić ochronę immunologiczną przed niektórymi chorobami, nie uważa się, aby zapewniało odpowiednią ochronę przed krztuścem i dlatego zaleca się szczepienia.[7]

Nie muszę się szczepić, jeśli miałam krztusiec lub byłam szczepiona przeciwko niemu w przeszłości.

FAŁSZ. Poziom antygenów krztuśca w organizmie zmniejsza się z czasem, dlatego ważne jest, aby szczepić się podczas każdej ciąży. Szczepienie przeciwko krztuścowi w czasie ciąży sprawia, że przeciwciała są przenoszone na dziecko, dzięki czemu jest ono lepiej chronione w pierwszych miesiącach życia.[8]

Szczepienie przeciwko krztuścowi w ciąży jest bezpieczne i nie zwiększa ryzyka komplikacji ciążowych.

PRAWDA. W ostatnich latach zgromadzono wiele danych dotyczących szczepień kobiet w ciąży przeciw krztuścowi. Bezpieczeństwo szczepionki Tdap jest monitorowane, prowadzone są liczne rejestry zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP).[9] Wyniki pochodzące z systemu VAERS z lat 2005-2010 wskazują na wykonanie szczepienia u 10 350 kobiet w ciąży, u których zgłoszono 129 (1,2 proc.) NOP, w tym 4 (3,1 proc.) zakwalifikowano jako ciężkie.[3]

Szczepienie przeciwko krztuścowi w ciąży wiąże się z ryzykiem zachorowania na tę chorobę

FAŁSZ. Szczepionka na krztusiec nie jest żywą szczepionką, więc nie może powodować krztuśca u matki ani dziecka [10].

Materiał promocyjny PartneraMateriał promocyjny Partnera 

Wystarczy, że zaszczepi się kobieta w ciąży, inni członkowie rodziny nie muszą.

FAŁSZ. Ważne jest, aby wszyscy bliscy członkowie rodziny oraz opiekunowie, którzy będą mieli kontakt z dzieckiem, również byli chronieni przed krztuścem. Powinni przyjąć szczepionkę co najmniej 2 tygodnie przed spotkaniem z dzieckiem.

Możliwe jest przyjęcie jednocześnie szczepionki przeciwko grypie i krztuścowi.

PRAWDA. Szczepionkę Tdap (przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi) najlepiej przyjąć w 2-3 trymestrze ciąży. W przypadku szczepionki przeciw grypie zaleca się podanie jej w dowolnym trymestrze ciąży.[11]

Partnerem jest Sanofi Pasteur.

[1] https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/plusy-i-minusy-szczepionek/?strona=2#dlaczegoszczepienia-sa-wazne--, 24.10.2022
[2] https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepeinia-zaleca-sie-kobietom-w-ciazy/, 24.10.2022
[3] https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/krztusiec/, 24.10.2022
[4] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Pertussis (Whooping Cough). www.cdc.gov/pertussis/index.html. Accessed January, 24, 2020
[5] https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/158166,krztusiec, 26.10.2022
[6] https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepeinia-zaleca-sie-kobietom-wciazy/?strona=2#dlaczego-zaleca-sie-szczepienia-kobiet-w-ciazy--, 24.10.2022
[7] Pandolfi E, Gesualdo F, Carloni E, et al. Pediatr Infect Dis J. 2017;36(3):e48–e53
[8] CDC. Pregnancy and Whooping Cough. Available from: https://www.cdc.gov/pertussis/pregnant/mom/ vaccinate-baby.html. Accessed December 11, 2018.
[9] Szczepienia kobiet w ciąży przeciwko krztuścowi, prof. dr n. med. i n. o zdr. Anna Nitsh-Osuch, Zakład Medycyny Społecznej i Zdrowia Publicznego, Warszawski Uniwersytet Medyczny
[10] CDC. Pregnancy and Whooping Cough. Available from: https://www.cdc.gov/pertussis/pregnant/mom/safety-sideeffects.html. Accessed January 10, 2019
[11] CDC. Pregnancy and Whooping Cough. Available from: https://www.cdc.gov/pertussis/pregnant/mom/safety-sideeffects.html. Accessed January 10, 2019

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.