Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Pszczoły miodne, które - jak nazwa wskazuje - produkują miód, mają specjalne koszyczki do zbierania pyłku. Żyją w grupach zwanych rodzinami, w pasiekach pod opieką człowieka. Pszczelarze budują dla nich ule, czasami dokarmiają, a w chorobie leczą.

Ul to dom dla jednej rodziny. W każdym ulu są ramki, na których pszczoły budują plastry z wosku. Każdy plaster składa się z sześciokątnych komórek: w jednych pszczoły magazynują miód, w innych składają jajeczka, z których wylęgają się larwy i poczwarki robotnic oraz trutni.

Jak tworzy się miód?

Otóż ten wyjątkowy produkt powstaje z nektaru. Nektar zbierają pszczoły z kwiatów, a składa się on z wody i rozpuszczonych w niej cukrów. Pszczoły wypijają nektar i magazynują go w specjalnym zbiorniczku zwanym wolem. Wtedy nektar miesza się ze śliną pszczoły, co jest warunkiem niezbędnym do tego, by przekształcił się w miód.

Pszczoła przylatująca z nektarem do ula przekazuje go innej pszczole, która umieszcza go w plastrze. Gdy komórka jest wypełniona miodem, pszczoły ją zamykają wieczkiem z wosku.

Co ciekawe, im więcej deszczu wiosną czy latem, tym więcej wody w pyłku, a to sprawia, że miód wolniej się krystalizuje. Natomiast miody pochodzące z późnego, suchego lata krystalizują się bardzo szybko.

Wartość odżywcza i właściwości miodu

Miód jest substancją aktywną biologicznie, ma działanie antybiotyczne, a także korzystny wpływ na skórę i narządy wewnętrzne.

Zdania na temat wrażliwości miodu na ogrzewanie i warunki przechowywania są podzielone. Na ogół przyjmuje się, że ogrzewanie miodu w temperaturze wyższej od 60 st. C powoduje całkowite zniszczenie zawartych w nim substancji antybiotycznych. Poza tym uważa się, że miody przechowywane w temperaturze pokojowej tracą po 6 miesiącach połowę swojej aktywności antybiotycznej, a po 1,5 roku zanika ona prawie całkowicie.

Wysoką aktywnością antybiotyczną charakteryzują się miody spadziowe ze spadzi iglastej, miody nektarowo-spadziowe, a także miody gryczany i lipowy. Do średnio aktywnych zalicza się miód wielokwiatowy i miód spadziowy ze spadzi liściastej. Niską aktywnością antybiotyczną odznaczają się między innymi miody: rzepakowy, akacjowy i wrzosowy.

Do substancji chemicznych odpowiedzialnych za antybiotyczne działanie miodu należy zaliczyć przede wszystkim oksydazę glukozy. Enzym ten wprowadzany jest do miodu przez pszczoły wraz z wydzieliną gruczołów gardzielowych. Powoduje on powstawanie z glukozy nadtlenku wodoru czyli tzw. wody utlenionej, która ma silne działanie antybiotyczne. Wystarczy nadmienić, że już w stężeniach 3-10 mg/ml powoduje on zniszczenie wszystkich chorobotwórczych bakterii, grzybów, wirusów i pierwotniaków.

W naturalnym miodzie reakcja powstawania nadtlenku wodoru zachodzi bardzo wolno. Aktywność antybiotyczna świeżego, nie rozcieńczonego miodu jest z tego względu niska. Natomiast po rozcieńczeniu miodu wodą powstawanie nadtlenku wodoru zachodzi z dużą szybkością. Dla przykładu aktywność antybiotyczna rozcieńczonego miodu jest od 6 do 220 razy wyższa w porównaniu z miodem nie rozcieńczonym.

Do innych substancji antybiotycznych wytwarzanych przez pszczoły i wprowadzanych przez nie do miodu należą lizozym i apidycyna. Należy również wspomnieć o zadaniu, jakie spełnia lizozym u pszczół - producentek miodu, i u człowieka - odbiorcy tego produktu. U pszczół producentek miodu - miód wzbogacony w lizozym jest pożywieniem i źródłem białka decydującym o nieswoistej odporności pszczół. Chroni on rodzinę pszczelą przed chorobami.

U człowieka enzym ten stanowi, podobnie jak u pszczół, czynnik odporności nieswoistej, który podwyższa odporność na zakażenia. W podsumowaniu można stwierdzić, że miód - jako produkt zawierający lizozym - wzbogaca organizm człowieka w ten cenny składnik biologiczny, polepszając funkcjonowanie układu odpornościowego. Szczególnie polecane są miody pochodzące z nektaru chabrów, białej akacji i wielokwiatowe. Natomiast najwięcej inhibiny zawierają miody spadziowe, lipowe i grykowe z pasiek powyżej 1000m npm.

Miód zawiera duże ilości mikroelementów takich jak: potas, chlor, fluor, magnez, wapń, żelazo, molibden, mangan i witamin z grupy B: B1, B5 - kwas pantotenowy, B6, B12, B9 - kwas foliowy, oraz witaminy A, C i H - biotynę.

Działanie lecznicze miodu

Już Hipokrates opracował kilkaset przepisów na stosowanie miodu przeciw gorączce oraz odkrył jego właściwości uspokajające. Z kolei Homer nazywał miód „słodką potrawą bogów”. Prowadzone obecnie badania naukowe potwierdzają niezwykłe właściwości miodu. Z całą pewnością można powiedzieć, że miód może być pomocny w leczeniu chorób układu oddechowego, krążenia, pokarmowego i moczowego, chorób skóry i błon śluzowych. Od dawna znane jest dobroczynne działanie miodu na serce i układ krążenia. Obniża ciśnienie tętnicze krwi. Jest cenionym środkiem w leczeniu chorób układu oddechowego, ułatwia odkrztuszanie.

Na świecie miód znajduje również zastosowanie w leczeniu ran. Znane są również jego przeciwalergiczne właściwości.

Może też być z powodzeniem stosowany w leczeniu chorób układu pokarmowego: w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Powoduje stopniowe zmniejszanie bólu i pobudliwości nerwowej, ustępowanie nudności i zgagi, a także poprawę snu i łaknienia. Miód wykazuje wyraźnie dobroczynne działanie na wątrobę i drogi żółciowe. Dodatkowo występująca w miodzie cholina obniża poziom lipidów w wątrobie oraz zwiększa wydzielanie żółci.

Miód działa korzystnie na nerki i drogi moczowe. Zapobiega tworzeniu się piasku i kamieni w nerkach i pęcherzu moczowym.

To, co najcenniejsze w miodzie, to jego działanie wspierające budowanie odporności, profilaktyczne, które jednak wynika z regularności stosowania przez dłuższy czas. Aby miód był lepiej wchłaniany przez nasz organizm, można rozpuścić go w szklance letniej przegotowanej wody i pić 3 razy dziennie na godzinę przed jedzeniem lub po nim.

Dlatego warto go włączyć do swojej diety na stałe, a na przykład picie ciepłej wody z miodem uczynić częścią swojej porannej rutyny. Rozpuszczony w wodzie miód jest lepiej wchłaniany, a w okresie jesienno-zimowym do herbaty imbirowej z miodem i cytryną nikogo nie trzeba namawiać.

Miód jest produktem wysokoenergetycznym – 100 g dostarcza około 330 kcal. Dzienna dawka miodu w przypadku osoby dorosłej może wynosić 15 g, czyli 1-3 łyżeczki w ciągu dnia.

A na koniec kilka słów o miodach, których smaki nie są nam tak dobrze znane, gdyż pochodzą nie z polskich pasiek, ale z różnych zakątków świata. Firma Huzar oprócz rodzimych polskich miodów konfekcjonuje miody z Hiszpanii, Ukrainy, Rumunii Bułgarii, Meksyku i RPA. Konfekcjonowanie miodu to działanie podobne do kupażowania wina. Mieszamy ze sobą odpowiednio dobrane miody pochodzące z różnych pasiek, tak by produkt finalny miał zawsze powtarzalną jakość i parametry. Huzar zajmuje się tym już 25 lat i w tym czasie zdobył pozycję wiodącej firmy w branży, a produkty można znaleźć w prawie każdej sieci handlowej w Polsce.

Ze względu na trudną sytuację pandemiczną, stres, potrzebę zwiększenia odporności ale także dostarczenia sobie przyjemności i ukojenia, godne uwagi są miody: pomarańczowy, rozmarynowy, migdałowy, lawendowy i słonecznikowy.

Miód pomarańczowy z hiszpańskich kwiatów pomarańczy ma właściwości oczyszczające i uspokajające. Dodaje energii i łagodzi skutki stresu.

Z kolei miód rozmarynowy o głębokim, słodkim smaku z nutą kamfory działa bakteriobójczo i pomaga w zwalczaniu stanów zapalnych. Polecany jest w dolegliwościach układu oddechowego, przy reumatyzmie, w stanach wzmożonego wysiłku fizycznego oraz psychicznego. Wspiera pracę wątroby, ułatwia trawienie, wzmacnia i regeneruje organizm.

Miód migdałowy z kwiatów migdałowca ma czasami lekko gorzkawy, charakterystyczny smak. Dobrze wpływa na układ krążenia. Obniża ciśnienie krwi. Działa też korzystnie na cerę, włosy i paznokcie, dlatego jest polecany jako składnik kremów i maseczek.

Miód lawendowy, w którym wyczuwa się delikatną nutę jej smaku, działa antyseptycznie. Wskazany jest przy stanach zapalnych gardła i górnych dróg oddechowych oraz grypie. Ma działanie uspokajające i rozluźniające, dlatego warto go zastosować podczas problemów z krążeniem i nadciśnieniem. Pomaga w stanach podwyższonego stresu, bezsenności i bólach głowy. Jest skuteczny w przypadku użądleń owadów – zmniejsza obrzęki i pieczenie

Miód słonecznikowy smakuje dzieciom, jest bardzo subtelny w smaku. Ma szerokie działanie prozdrowotne. Jest polecany przy problemach z krążeniem, przy infekcjach dróg oddechowych oraz jako wsparcie przy chorobach skórnych.

Kilka faktów o miodzie

  • Miód, który podczas procesu wytwarzania lub gotowania został ogrzany, działa nawilżająco.
  • Miód jako ludowy środek leczniczy jest stosowany również na problemy menstruacyjne. Dzienna dawka to 1 łyżeczka rozpuszczona w filiżance ciepłej wody lub herbaty ziołowej.
  • Surowy miód czasami może zawierać niewielkie ilości toksycznej botuliny, dlatego najbezpieczniej jest nie podawać miodu dzieciom poniżej 18 miesięcy.
  • Stosowanie bogatych w minerały substancji słodzących takich jak miód jest zalecane w trakcie ciąży.
  • Podczas depresji lub przy ostrych objawach zaburzeń wątroby często pojawia się chęć na słodycze. Szczególnie korzystnie działa wtedy miód, jeśli jest stosowany z umiarem, gdyż ma właściwości odtruwające.
  • Miód gotowany przeciwdziała suchości nosa, warg, skóry i gardła.
  • Miód to najlepsza substancja słodząca, ponieważ zawiera unikalne składniki znajdujące się w pyłku i mleczku pszczelim.
  • Miód również nawilża jelita, dlatego jest zalecany dla osób starszych.

Powyższe przykłady dobroczynnego oddziaływania miodu na nasz organizm nie wyczerpują tematu. Na koniec warto przytoczyć słowa starożytnego filozofa Demokryta, który pytany o to, jak w dobrym zdrowiu dożyć sędziwego wieku, odpowiadał krótko: „Z zewnątrz olej, a do wewnątrz miód”.

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.