Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Badania przeprowadzone przez dr. Kerry’ego Resslera z Harvard Medical School pokazują, że nawet najmniejszy stres ma wyraźny wpływ na funkcje poznawcze, umiejętność skupienia uwagi oraz pamięć. Zbyt wysoki poziom stresu ma negatywny wpływ na komórki i może powodować stany zapalne, których efektem są choroby cywilizacyjne.

Stres a stan mózgu

Żeby zrozumieć, dlaczego stres ma tak duży wpływ na procesy myślenia i zapamiętywania, trzeba przypomnieć, jak działa mózg. Zdaniem dr. Resslera mózg to nie jednostka, lecz połączenie wielu podzespołów, które razem wykonują pracę. Gdy jedna część mózgu intensywnie pracuje, pozostałe są w trybie uśpienia. Przykład? W sytuacji niebezpieczeństwa stery przejmuje ciało migdałowate odpowiedzialne za instynkt samozachowawczy i chęć przetrwania. Tym samym część mózgu odpowiedzialna za zapamiętywanie i tworzenie wspomnień jest mniej aktywna, dlatego w sytuacjach skrajnie emocjonujących nie jesteśmy w stanie zapamiętać tylu szczegółów co wtedy, gdy jesteśmy zrelaksowani. Stres może być też dobry: sprawiać, że jesteśmy bardziej kreatywni, decyzyjni i potrafimy wydajniej pracować. Zmusza nas do myślenia i znajdywania nowych rozwiązań, dzięki czemu mamy udział w rozwoju ewolucyjnym.

To, jak duży wpływ na ciało i mózg ma stres, jest uzależnione od okresu biologicznego, w jakim znajduje się człowiek. Psychiatra Jill Goldstein zauważa, że hormony płciowe, które są wydzielane w dużych ilościach podczas rozwoju płodowego, dojrzewania i ciąży oraz wyczerpane podczas menopauzy, mogą wpływać na to, jak radzimy sobie ze stresem. Ponadto funkcje i kompetencje poznawcze, które zyskujemy wraz ze swoim rozwojem, wpływają nie tylko na odporność, lecz także na umiejętność radzenia sobie z emocjami. Dlatego ważne jest wypracowanie swojego własnego koła ratunkowego, po które można sięgnąć w sytuacjach, które wykraczają poza sferę komfortu.

Stres stresowi nierówny

"Stres jest szerokim pojęciem, które jest używane do opisania wielu różnych rzeczy" - mówi dr Ressler. Stres, który towarzyszy egzaminowi, różni się od stresu związanego z wypadkiem samochodowym lub długotrwałą chorobą. Długotrwały stres jest zwykle gorszy niż ten krótkotrwały, a ten związany ze zdrowiem czy z mieniem jest trudniejszy do pokonania niż stres towarzyszący ważnej rozmowie. Najgorsza jest jednak sytuacja, w której brakuje wsparcia. Jeśli człowiek czuje się wspierany podczas stresujących sytuacji, prawdopodobnie łatwiej będzie mu je przetrwać i szybciej wróci do stanu, w którym czuje się dobrze.

Chroń się przed szkodliwym stresem

Życie bez stresu jest nie tylko niemożliwe, ale też niezbyt porywające i zwyczajnie nudne. Zamiast dążyć do całkowitego wyeliminowania stresu, warto nauczyć się radzić sobie z nim w zdrowy sposób. Niereagowanie w sposób impulsywny na uwagi innych, dawanie sobie możliwości zmiany decyzji, nienarzucanie sobie celów trudnych do osiągnięcia - to tylko kilka przykładów na to, jak mądrze zarządzać stresem. Pamiętaj, że masz prawo do gorszego dnia  - nie jesteś robotem.

Nie bój się rutyny. Rutyna jest dobra, bo jest przewidywalna. Daje poczucie kontroli nad sytuacją, co w życiu przepełnionym nieprzewidzianymi, stresującymi sytuacjami jest dającym poczucie bezpieczeństwa buforem. W końcu, jak uważał Arystoteles, „jesteśmy tym, co w swoim życiu powtarzamy. Doskonałość nie jest jednorazowym aktem, lecz nawykiem".

Stres i brak snu to połączenie najgorsze z możliwych zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Dlatego warto zadbać o jego jakość: kłaść się i budzić o tej samej porze, unikać kofeiny po południu oraz zadbać o zrównoważony posiłek trzy godziny przed snem.

Skutecznym narzędziem do zmniejszenia ilości stresu jest także planowanie. Ale uwaga: niech zaplanowane zadania i czas, w którym mają zostać wykonane, będą realistyczne. Inaczej mózg znowu będzie miał wrażenie, że jest bombardowany zadaniami nie do wykonania, a stres, zamiast się zmniejszyć, tylko się pogłębi.

Na koniec rzecz najtrudniejsza: proś o pomoc. Choć od dziecka słyszymy, że ze wszystkim powinniśmy radzić sobie sami, czas zrozumieć, że nie wszystko musimy robić w pojedynkę. Prośba o pomoc pozwoli spojrzeć na problem z innej perspektywy, dzięki czemu łatwiej przyjdzie się z nim zmierzyć i go rozwiązać.

Przeczytaj także o technikach oddechowych, które pomogą ci w sytuacjach, gdy poziom stresu jest zbyt wysoki.

Odblokuj potencjał pracownika
CZYTAJ WIĘCEJ

Nawet jeśli kochamy swoją pracę i sprawia nam ona przyjemność, nadal jest ona obowiązkiem, z którego musimy się wywiązywać. Może więc nas męczyć, stresować, irytować: budzić emocje, z którymi wcale nie łatwo jest przejść do porządku dziennego. Dlatego też tworzymy projekt  „Odblokuj swój potencjał".

Wraz z gronem znakomitych ekspertów z zakresu work-life balance, medytacji, mindfullnesu czy mocnych stron, współtworzymy przestrzeń w internecie, w której znaleźć można najbardziej skuteczne narzędzia i porady do tego, by poprawić jakość codziennego życia. W ręce odbiorców oddajemy podcasty, wideopodcasty i artykuły, które mogą stać się motorem do zmiany i polepszenia jakości życia, zredukowania poziomu stresu i lepszego rozumienia własnych emocji.

icon/Bell Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.