Historia Gai i Jacka Kuroniów

Wychodząc do pracy, potrafił pod stołem czy łóżkiem umieścić kontrolny kłak kurzu, żeby sprawdzić, czy przypadkiem nie zamiatała.

Kiedy przyjaciele pytali, czy to rak, Edelman odpowiadał: "Gorzej".

- Jacek spytał mnie w grypsie - mówi Marek Edelman - co jest Gajce. Odpowiedziałem, że ma ciężką chorobę, ale nigdzie nie będzie leczona lepiej niż w Polsce. On był w więzieniu i nie mogłem mu powiedzieć prawdy. Nie napisałem mu wprost, ale on tego i tak nie byłby chyba w stanie przyjąć.

- Od razu po tych zdjęciach rentgenowskich Marek powiedział mi, że to śmiertelna choroba - mówi Ewa Dobrowolska. - Jackowi nie powiedział. Mimo to Jacek pisał, że jest gotów jechać z nią za granicę na leczenie. Ale Gajka tego nie chciała. Miała niezłomne zasady. Tłumaczyła mi "Gdyby Jacek miał wyjechać za granicę na leczenie ze mną, to ja musiałabym umrzeć, żeby dać świadectwo prawdzie, że Jacek nie stchórzył, ale chciał być ze mną do końca. A przecież ja nie chcę umrzeć".

- W trakcie widzenia Ewa podała mi kartkę - opowiada Jacek - na której było napisane, że jeżeli chcę wyjechać z żoną na leczenie, Kiszczak mi to ułatwi. Nawet było to jakoś tak ujęte, że on mi to proponuje. Nie bardzo rozumiałem konwencję, ale widać należało zachować dyskrecję, skoro przeciwnik się tego domagał, napisałem więc na kartce: "Jeżeli trzeba ratować Gajkę, zrobię wszystko".

Ewa zapewniła go, że Gajce nic nie grozi, że zdaniem Edelmana nie jest tak źle.

- Wiem - mówi Edelman - on dla niej gotów był podpisać wszystko. Generał Kiszczak chętnie by go puścił. Ale wiedziałem też, że Gajka nie chciałaby nigdzie jechać, ani sama, ani z nim, ponieważ uważała, że jego miejsce jest tutaj i że to byłoby sprzeniewierzenie się całemu jego życiu.

" Mój kochany wariacie - pisała - plany podróży nie podobają mi się wcale. Zmiana klimatu zresztą nie wskazana. W Kruczym Borku będzie akurat, byle byś wyszedł. Ja wiem, że przeżyłeś piekło. Ale żyję, żyjemy, i mamy jeszcze trochę czasu. Przecież tego nigdy nie wiemy, wiedzieć nie będziemy, ile nam zostało. Żyjmy, jak umiemy najpiękniej dla siebie. Zawsze chciałam, żebyś był wspaniały. To prawda, sprawiało mi przyjemność, kiedy inni zauważali i myśleli podobnie jak ja i miałam za złe, kiedy niesprawiedliwie, źle o Tobie mówiono, chociaż mało mnie to bolało, wiedziałam, że nie mają racji. Czego się dla nas boję, to Twojej kariery. Mam strach niczym nie umotywowany, strach, że to byłby nasz koniec. Śmieszne. Giniesz w mamrze, a ja o karierze. Ale tego boję się naprawdę. Więc jeśli chcesz dać mi siebie, obiecaj, że nie będziesz nigdy robił żadnej kariery. Proszę z całą powagą, tak to przyjmij. Jak mi obiecasz, będę spokojniejsza".

- Oczywiście, ani jej było w głowie wyjeżdżać - opowiada Paula Sawicka. - Ale nigdy nie widziałam jej takiej szczęśliwej, jak wtedy, gdy dowiedziała się, że Jacek jest gotów postawić ją na pierwszym miejscu, przed wszystkim innym .

Siedzieć pod niebem gwiaździstym



20 czerwca: "Niewyobrażalne stężenie dobroci, chęci służenia, pomocy, taktu w tym wszystkim. Marek jako Archanioł, wcale nie cukierkowy, ale dobry aż do bólu. Cały personel jest tym zarażony i dlatego nie jest to szpital, ale niebo. Podejrzewam, że kiedy będę poza jakimkolwiek zagrożeniem, dopiero wtedy Marek powie, czego się obawiał. Że się obawiał tego, nie umiał ukryć. Był taki wieczór, kiedy we mnie wbijał kolejny zastrzyk, a w siebie kolejny kieliszek, bo bał się iść do domu. Najgorsze mamy poza sobą. Jacku, będę szybko zdrowiała dla Ciebie".

5 lipca: "Do niedawna spałam przez 20 godziny na dobę. Męczyło mnie wszystko i po krótkim czuwaniu czułam się jak po wejściu na Świnicę. Od kilku dni nie śpię, zaczynam czytać, rozmawiać, może jestem po kryzysie i zaczynam zdrowieć, chociaż zdjęcia płuc ciągle złe. Wyobraź sobie, że Edelman, który sam chorował na gruźlicę, wymyślił, że mnie rzucisz, jak się dowiesz, że jestem gruźliczka. Dlatego zakazał mówić o gruźlicy, podtrzymuje nawet dla KS MO wersję zapalenia płuc. Powoli, powoli pewnie zdecyduje się ujawnić prawdę. Żadne względy społeczne, a to np. prześwietlenie moich współtowarzyszek itp. nie są dla niego warte komplikacji emocjonalnych, które mogłyby mnie spotkać. To z jednej strony śmieszne, bo widać, jak bardzo nie zna Ciebie i nie odbiera aktualnych nastawień społecznych. Dla niego, chorującego na gruźlicę w 47 roku, to straszna choroba, która na równi z żydostwem komplikowała życie i nie można jej było zaakceptować. Z drugiej strony, to wzruszające, bo w tych zwariowanych czasach gotów jest chronić czyjeś szczęście nawet wbrew rozsądkowi. Na wyrost proszę mój kochany, nie rób mu w przyszłości żadnych wymówek, nie czuj się dotknięty, zrozum intencję".

13 lipca: "Zapalenie płuc, czy gruźlica, leczą się. Naprawdę nie mam raka. Wszyscy tu cieszą się, że tyję, zdrowieję. Jestem świadkiem lekarskich sporów. Proporcja głosów 4:1. Cztery za gruźlicą i samotny głos Marka za bakteryjnym zapaleniem płuc. Czuję się z Markiem zdrowsza, silniejsza. Będę wkrótce wypisana, już tylko dwa tygodnie".

W sierpniu, na czas remontu, zamknięto oddział Edelmana w łódzkim szpitalu im. Pirogowa i Gajka pojechała nad Narew do Kruczego Borku. Miała tam na spółkę z siostrą Ewą kawałek ziemi i drewnianą chałupkę.

- Nasz tata, jak na tamte czasy, to się dorobił - opowiada Ewa Dobrowolska - i każdej z nas podarował po 700 dolarów. To były oszczędności całego jego życia, dobrze, że nie doczekał się Balcerowicza. Zastanawiałyśmy się z Gają, co z tym zrobić. Miałyśmy ochotę jechać do Paryża, no ale co byśmy powiedziały tacie? "Dziękujemy, że oszczędzałeś całe życie po to, żebyśmy mogły pobyć tydzień w Paryżu?". Chciałyśmy zrobić mu przyjemność, dobrze zainwestować jego pieniądze, więc kupiłyśmy Kruczy Borek. Gaja kochała wieś, a tata nie lubił wsi i śmiał się z nas bardzo, że kupiłyśmy hektary piasku.

- Gajka była w Borku szczęśliwa - wspomina Ewa Milewicz. - Opowiadała, że budzi się rano, a tu zając się bawi na podwórku. Ja widziałam przed sobą takie same sosny, a jak ona je opisywała, to każda była inna. Maciek chyba wtedy zamierzał się żenić, bo Gajce cały czas się marzyło, że urodzi jej się wnuk.

6 sierpnia: "Jeszcze chwilkę popiszę do Ciebie, a potem pójdę popatrzeć na gwiazdy - pisała Gaja, od lat, kiedy byli rozdzieleni, umawiali się na te nocne rozmowy z oddali - rozmawiać z Tobą. Tak mi wstyd, że bywało kładłam się spać, kiedy Ty siedziałeś pod niebem gwiaździstym. Mogłam być obok, a nie byłam".



24 sierpnia: "Nie mogę sama podnieść koca, zaścielić łóżka, wylać wody po umyciu się, uprać sobie majtek. Przez cztery tygodnie w Borku leżałam na leżaku i hamaku na przemian. Wcześniej nie byłabym w stanie wyobrazić sobie, że będę umiała tak leniwie spędzać czas. Póki leżę i nic nie robię, czuję się prawie dobrze. Nie męczy oddech, nie mam ataków duszności, jestem taka prawie zdrowa, trochę jeszcze słaba. Natomiast po przejściu paru metrów, kilku schodków, umyciu jednej nogi czy innym sportowym wyczynie, w tej klasie szczególnie trudne jest jedzenie posiłku, muszę odpoczywać wielokrotnie dłużej, niż trwa wyczyn. Czasem tracę wiarę w to, czy kiedykolwiek będę żyła bez oporu ciała, bez tych przykrych ograniczeń. Wiem, że będę, bo tak bardzo chcę żyć dla Ciebie i z Tobą. Muszę być zdrowa".