Skomentuj:
Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX
Walka o oddech
23.11.2011
, aktualizacja: 17.11.2011 17:51
Astma to choroba nieuleczalna, ale współczesna medycyna opracowuje coraz lepsze metody jej leczenia. U chorych stosuje się leki przeciwzapalne - przede wszystkim sterydy wziewne
Kaszel jest nie tyle oznaką choroby, ile sygnałem, że organizm walczy z infekcją. Nie warto zawsze i za wszelką cenę się od tej walki powstrzymywać
Kaszel. Lekarz osłuchujący pacjentkę w trakcie kaszlu, w celu zidentyfikowania jego przyczyny. Różnym schorzeniom przypisywane są odmienne rodzaje kaszlu
ZOBACZ TAKŻE
- Kichaj w rękaw (19-11-09, 01:00)
- Nie macajcie pań z fajek (18-05-08, 11:00)
Wyobraźmy sobie, że trener młodego, obiecującego boksera wagi piórkowej zamiast zagrzewać go do walki, stoi spokojnie w narożniku i ze znudzoną miną cedzi przez zęby: 'Wrzuć na luz, po co tak biegasz i wyprowadzasz ataki? Szkoda pary, usiądź, odpocznij sobie'. Trudno oprzeć się wrażeniu, że byłaby to co najmniej dziwna taktyka. Może nawet sabotaż. Tymczasem sami przy pierwszych objawach tego, że organizm zaczyna walczyć z infekcją - kaszlu, gorączce - sięgamy po specyfiki, których celem jest tę walkę powstrzymać. Próbujemy stłumić kaszel i zbić gorączkę, a przecież właśnie one są sposobem organizmu na przeciwstawienie się infekcji.
Po co jest kaszel?
Kasłanie to odruchowa reakcja na podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie śluzowej górnych dróg oddechowych powodująca skurcz oskrzeli, mięśni oddechowych i wypchnięcie powietrza z imponującą prędkością 120 km na godzinę. Natura nie wymyśliła jej po to, żeby nas ukarać za chodzenie bez czapki. Ten odruch jest bardzo pożyteczny - chodzi o to, żeby oczyścić drogi oddechowe. Dlatego kaszlemy, kiedy oddychamy zanieczyszczonym - np. mocno zakurzonym albo zadymionym - powietrzem. W czasie infekcji kaszel umożliwia usunięcie wydzieliny, która gromadzi się w oskrzelach i zagradza czystemu powietrzu dostęp do płuc. Gdy jesteśmy zdrowi, ta wydzielina przesuwana jest w stronę gardła przez maleńkie, delikatne rzęski wyściełające drogi oddechowe. Podczas choroby, gdy śluzówki są obrzęknięte, rzęski tracą możliwość ruchu i wydzielina zalega w oskrzelach, utrudniając oddychanie. Dlatego kaszel najczęściej świadczy o zapaleniu górnych lub dolnych dróg oddechowych.
Męczący i suchy
Na początku przeziębienia kaszel jest suchy, napadowy. Kaszlemy do utraty tchu i czasem nawet faktycznie nie możemy złapać powietrza. Taki kaszel jest bezproduktywny i bardzo, bardzo męczący. Pojawia się w pierwszych trzech dniach od złapania wirusów, kiedy uszkadzają one śluzówkę dróg oddechowych. Przede wszystkim trzeba wówczas dużo pić i postarać się, żeby w pomieszczeniu, w którym przebywamy, było wilgotno - włączyć nawilżacz powietrza lub chociażby położyć na kaloryferach mokre ręczniki.
Ulgę mogą przynieść syropy z prawoślazu, podbiału, babki czy dziewanny, bo te zioła zawierają związki ślazowe, powlekające i osłaniające podrażnioną śluzówkę. Bardzo pomocne są też inhalacje parą wodną. Jeśli kaszel męczy nas tak, że nie możemy spać w nocy, wtedy można sięgnąć po leki przeciwkaszlowe, zwykle oparte na dekstrometorfanie, kodeinie, butamiracie. Te preparaty nie działają na drogi oddechowe, ale na mózg. Hamują odruch kaszlu. Nie należy ich nadużywać, bo zazwyczaj wpływają jednak w pewnym stopniu na cały układ nerwowy i wywołują działania niepożądane - przede wszystkim senność, ale niekiedy również zaburzenia oddychania.
Wilgotny i ciężki
Z czasem, w miarę rozwoju infekcji, kaszel staje się cięższy, wilgotny. I wtedy wszystkie leki hamujące kaszel powinny natychmiast pójść w odstawkę! Powstrzymywanie kaszlu opóźnia wyzdrowienie, bo uniemożliwia oczyszczenie dróg oddechowych. Podstawowym celem leczenia na tym etapie jest rozrzedzenie wydzieliny zbierającej się w oskrzelach i płucach - tak aby można było ją łatwiej wykrztusić, czyli usunąć. Stosujemy leki upłynniające wydzielinę (do najpopularniejszych należy tu stara dobra sól emska), substancje mukolityczne pobudzające enzymy do rozkładu cząsteczek śluzu i zmniejszające jego lepkość, a nawet takie leki, które pobudzają zakończenia nerwowe w oskrzelach, prowokując kaszel i ułatwiając odkrztuszanie. Wykrztuśnie działają też ziołowe syropy i pastylki do ssania na bazie bluszczu, pierwiosnka lekarskiego i tymianku. Leków tych nie warto oczywiście stosować późnym wieczorem, bo spływająca wydzielina i kaszel utrudnią sen i wypoczynek.
Dwa w jednym
Na rynku dostępne są także preparaty zawierające jednocześnie środki wykrztuśne i hamujące kaszel (np. Grypolek, w którego skład wchodzi hamujący kaszel dekstrometorfan i wykrztuśnie działająca gwajafenezyna, albo Thiocodin złożony m.in. z hamującej kaszel kodeiny i prowokującego odkrztuszanie sulfogwajakolu). To połączenie wydaje się mało logiczne. Przydaje się jednak, jeśli się nie wie, jakiego rodzaju kaszel człowiekiem wstrząsa. Mało prawdopodobne, ale możliwe.
Inny rzadki przypadek ma miejsce, kiedy dopada nas czasami kaszel suchy, a czasami mokry. Wówczas najlepiej od rana do późnego popołudnia (godz. 16-17) stosować leki wykrztuśne, a preparat uśmierzający kaszel, jeśli to niezbędne, zażyć tylko wieczorem, przed snem.
Co oznacza twój kaszel?
Chociaż najczęściej kaszel jest tylko objawem przeziębienia, nie wolno go lekceważyć. Jeśli utrzymuje się dłużej niż trzy tygodnie, towarzyszy mu wydzielina o nieprzyjemnym zapachu czy krwistym podbarwieniu albo inne niepokojące objawy (ból w klatce piersiowej, duszność), należy bezwzględnie skontaktować się z lekarzem.
Jeśli zacząłeś kasłać nagle, pozornie bez przyczyny, prawdopodobnie coś podrażniło twoje drogi oddechowe - kurz, dym, jakiś alergen.
Jeśli masz skrócony oddech, odkrztuszasz różową, spienioną wydzielinę, natychmiast udaj się do izby przyjęć. Taki kaszel może być objawem obrzęku płuc.
Jeśli odkrztuszasz jasny lub lekko żółtawy śluz, prawdopodobnie jesteś przeziębiony lub złapałeś grypę. Połóż się do łóżka, wypoczywaj i pij jak najwięcej płynów.
Jeśli wydzielina, którą odkrztuszasz, jest ciemnożółta, brązowa lub zielonkawa, wygląda na to, że zakażenie objęło dolne drogi oddechowe. Masz gorączkę i dreszcze? To może być nawet zapalenie oskrzeli albo zapalenie płuc. Koniecznie odwiedź lekarza.
Jeśli kaszel jest suchy, niepołączony z odkrztuszaniem wydzieliny, ale twój oddech staje się płytki i świszczący, może to być astma, podczas której chwilowemu mocnemu zwężeniu ulegają drogi oddechowe, głównie oskrzela. Zasięgnij porady lekarza.
Jeśli oprócz kaszlu masz obrzęki nóg, a kiedy się kładziesz lub podczas wysiłku twój oddech staje się spłycony i szybki, może to wskazywać na niewydolność serca - zasięgnij porady lekarza.
Jeśli odkrztuszasz krew lub krwistą wydzielinę, masz ostre bóle w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca, obrzęki nóg, duszności, może ci dolegać tzw. zatorowość płucna. Zdarza się, że zakrzep powstały w udach lub podudziach odrywa się i przesuwa w kierunku płuc. To bardzo groźne objawy wymagające jak najszybszej interwencji lekarskiej.
Jeśli masz gorączkę, dreszcze i nocne poty połączone z bólem w klatce piersiowej podczas kaszlu i wówczas, gdy nabierasz głęboko powietrza w płuca, może to być poważna choroba wywołana przez bakterie. Takie objawy daje na przykład zakażenie gruźlicą.
Jeśli kaszlesz i w ostatnim okresie mocno straciłeś na wadze, choć nie czyniłeś w tym kierunku żadnych wysiłków (dieta, sport), może to być oznaką poważnej choroby, np. raka płuc. Inne objawy raka płuc - krwawa plwocina, duszność i świszczący oddech.
Tabelka powstała na podstawie materiałów American Academy of Family Physicians. Family Health & Medical Guide.
UWAGA! Nie może być podstawą do stawiania samodzielnej diagnozy!
Po co jest kaszel?
Kasłanie to odruchowa reakcja na podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie śluzowej górnych dróg oddechowych powodująca skurcz oskrzeli, mięśni oddechowych i wypchnięcie powietrza z imponującą prędkością 120 km na godzinę. Natura nie wymyśliła jej po to, żeby nas ukarać za chodzenie bez czapki. Ten odruch jest bardzo pożyteczny - chodzi o to, żeby oczyścić drogi oddechowe. Dlatego kaszlemy, kiedy oddychamy zanieczyszczonym - np. mocno zakurzonym albo zadymionym - powietrzem. W czasie infekcji kaszel umożliwia usunięcie wydzieliny, która gromadzi się w oskrzelach i zagradza czystemu powietrzu dostęp do płuc. Gdy jesteśmy zdrowi, ta wydzielina przesuwana jest w stronę gardła przez maleńkie, delikatne rzęski wyściełające drogi oddechowe. Podczas choroby, gdy śluzówki są obrzęknięte, rzęski tracą możliwość ruchu i wydzielina zalega w oskrzelach, utrudniając oddychanie. Dlatego kaszel najczęściej świadczy o zapaleniu górnych lub dolnych dróg oddechowych.
Męczący i suchy
Na początku przeziębienia kaszel jest suchy, napadowy. Kaszlemy do utraty tchu i czasem nawet faktycznie nie możemy złapać powietrza. Taki kaszel jest bezproduktywny i bardzo, bardzo męczący. Pojawia się w pierwszych trzech dniach od złapania wirusów, kiedy uszkadzają one śluzówkę dróg oddechowych. Przede wszystkim trzeba wówczas dużo pić i postarać się, żeby w pomieszczeniu, w którym przebywamy, było wilgotno - włączyć nawilżacz powietrza lub chociażby położyć na kaloryferach mokre ręczniki.
Ulgę mogą przynieść syropy z prawoślazu, podbiału, babki czy dziewanny, bo te zioła zawierają związki ślazowe, powlekające i osłaniające podrażnioną śluzówkę. Bardzo pomocne są też inhalacje parą wodną. Jeśli kaszel męczy nas tak, że nie możemy spać w nocy, wtedy można sięgnąć po leki przeciwkaszlowe, zwykle oparte na dekstrometorfanie, kodeinie, butamiracie. Te preparaty nie działają na drogi oddechowe, ale na mózg. Hamują odruch kaszlu. Nie należy ich nadużywać, bo zazwyczaj wpływają jednak w pewnym stopniu na cały układ nerwowy i wywołują działania niepożądane - przede wszystkim senność, ale niekiedy również zaburzenia oddychania.
Wilgotny i ciężki
Z czasem, w miarę rozwoju infekcji, kaszel staje się cięższy, wilgotny. I wtedy wszystkie leki hamujące kaszel powinny natychmiast pójść w odstawkę! Powstrzymywanie kaszlu opóźnia wyzdrowienie, bo uniemożliwia oczyszczenie dróg oddechowych. Podstawowym celem leczenia na tym etapie jest rozrzedzenie wydzieliny zbierającej się w oskrzelach i płucach - tak aby można było ją łatwiej wykrztusić, czyli usunąć. Stosujemy leki upłynniające wydzielinę (do najpopularniejszych należy tu stara dobra sól emska), substancje mukolityczne pobudzające enzymy do rozkładu cząsteczek śluzu i zmniejszające jego lepkość, a nawet takie leki, które pobudzają zakończenia nerwowe w oskrzelach, prowokując kaszel i ułatwiając odkrztuszanie. Wykrztuśnie działają też ziołowe syropy i pastylki do ssania na bazie bluszczu, pierwiosnka lekarskiego i tymianku. Leków tych nie warto oczywiście stosować późnym wieczorem, bo spływająca wydzielina i kaszel utrudnią sen i wypoczynek.
Dwa w jednym
Na rynku dostępne są także preparaty zawierające jednocześnie środki wykrztuśne i hamujące kaszel (np. Grypolek, w którego skład wchodzi hamujący kaszel dekstrometorfan i wykrztuśnie działająca gwajafenezyna, albo Thiocodin złożony m.in. z hamującej kaszel kodeiny i prowokującego odkrztuszanie sulfogwajakolu). To połączenie wydaje się mało logiczne. Przydaje się jednak, jeśli się nie wie, jakiego rodzaju kaszel człowiekiem wstrząsa. Mało prawdopodobne, ale możliwe.
Inny rzadki przypadek ma miejsce, kiedy dopada nas czasami kaszel suchy, a czasami mokry. Wówczas najlepiej od rana do późnego popołudnia (godz. 16-17) stosować leki wykrztuśne, a preparat uśmierzający kaszel, jeśli to niezbędne, zażyć tylko wieczorem, przed snem.
Co oznacza twój kaszel?
Chociaż najczęściej kaszel jest tylko objawem przeziębienia, nie wolno go lekceważyć. Jeśli utrzymuje się dłużej niż trzy tygodnie, towarzyszy mu wydzielina o nieprzyjemnym zapachu czy krwistym podbarwieniu albo inne niepokojące objawy (ból w klatce piersiowej, duszność), należy bezwzględnie skontaktować się z lekarzem.
Jeśli zacząłeś kasłać nagle, pozornie bez przyczyny, prawdopodobnie coś podrażniło twoje drogi oddechowe - kurz, dym, jakiś alergen.
Jeśli masz skrócony oddech, odkrztuszasz różową, spienioną wydzielinę, natychmiast udaj się do izby przyjęć. Taki kaszel może być objawem obrzęku płuc.
Jeśli odkrztuszasz jasny lub lekko żółtawy śluz, prawdopodobnie jesteś przeziębiony lub złapałeś grypę. Połóż się do łóżka, wypoczywaj i pij jak najwięcej płynów.
Jeśli wydzielina, którą odkrztuszasz, jest ciemnożółta, brązowa lub zielonkawa, wygląda na to, że zakażenie objęło dolne drogi oddechowe. Masz gorączkę i dreszcze? To może być nawet zapalenie oskrzeli albo zapalenie płuc. Koniecznie odwiedź lekarza.
Jeśli kaszel jest suchy, niepołączony z odkrztuszaniem wydzieliny, ale twój oddech staje się płytki i świszczący, może to być astma, podczas której chwilowemu mocnemu zwężeniu ulegają drogi oddechowe, głównie oskrzela. Zasięgnij porady lekarza.
Jeśli oprócz kaszlu masz obrzęki nóg, a kiedy się kładziesz lub podczas wysiłku twój oddech staje się spłycony i szybki, może to wskazywać na niewydolność serca - zasięgnij porady lekarza.
Jeśli odkrztuszasz krew lub krwistą wydzielinę, masz ostre bóle w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca, obrzęki nóg, duszności, może ci dolegać tzw. zatorowość płucna. Zdarza się, że zakrzep powstały w udach lub podudziach odrywa się i przesuwa w kierunku płuc. To bardzo groźne objawy wymagające jak najszybszej interwencji lekarskiej.
Jeśli masz gorączkę, dreszcze i nocne poty połączone z bólem w klatce piersiowej podczas kaszlu i wówczas, gdy nabierasz głęboko powietrza w płuca, może to być poważna choroba wywołana przez bakterie. Takie objawy daje na przykład zakażenie gruźlicą.
Jeśli kaszlesz i w ostatnim okresie mocno straciłeś na wadze, choć nie czyniłeś w tym kierunku żadnych wysiłków (dieta, sport), może to być oznaką poważnej choroby, np. raka płuc. Inne objawy raka płuc - krwawa plwocina, duszność i świszczący oddech.
Tabelka powstała na podstawie materiałów American Academy of Family Physicians. Family Health & Medical Guide.
UWAGA! Nie może być podstawą do stawiania samodzielnej diagnozy!
Najczęściej czytane24 htydzień
- Wisława Szymborska o swojej miłości
- Co sobotę w kiosku z "Gazetą Wyborczą"
- Galeria okładek
- Kup E-wydanie
- Wysokie Obcasy Extra
