Hit: Janusz Rudnicki 'Śmierć czeskiego psa'/kit: Bohdan Sławiński 'Królowa Tiramisu'

Kazimiera Szczuka

25.10.2009 , aktualizacja: 22.10.2009 16:16

A A A Drukuj

Kazimiera Szczuka poleca i odradza książki

Kazimiera Szczuka

ZOBACZ TAKŻE

Hit: 'Borsunio'/kit: 'Złapać życie za ogon' (11-07-10, 16:00)
Hit: 'Prowadź swój pług przez kości umarłych'/kit: ' Światło' (31-01-10, 16:00)
Hit: 'Mężczyzna. Zwierzę do towarzystwa'/kit: 'Zyskaj na kryzysie. Nudziarze zawsze przegrywają' (10-01-10, 16:00)
Prezenty dla innych (13-12-09, 16:00)
Hit: 'Nad jeziorem Tahoe'/kit: 'Nick i Norah' (08-11-09, 16:00)
Hit: Michał Witkowski 'Margot' / kit: Janusz Palikot 'Pop-polityka' (21-09-09, 01:00)
Hit: Hanna Samson 'Flesz. Zbiorowy akt popświadomości'/ Kit: Andrzej Stasiuk 'Czekając na Turka' (19-07-09, 01:00)
Hit: Ify Nwamana 'Stadion. Diabelskie igrzyska'/ Kit: Isabelle Miniere 'Zwyczajna para' (31-05-09, 01:00)
Hit: Agnieszka Drotkiewicz 'Teraz'/ Kit: Lech Chodacki 'Bujda' (03-05-09, 01:00)

SERWISY

Janusz Rudnicki 'Śmierć czeskiego psa', wyd. W.A.B., Warszawa 2009

Pies to realne zwierzę, tytułowy pies czeski rzeczywiście umiera w opowiadaniu 'Śmierć czeskiego psa'. Ważna figura człowieczego losu, tułacz wygnaniec spowinowacony z 'pielgrzymstwem polskim', podrzędny, a przez to uprzywilejowany punkt widzenia, pies staje się w tym tomie gwarantem wielkiego pisarskiego wzlotu. Zejść na psy, pisać ze zjeżoną sierścią, szczekać po czesku w Niemczech. To wszystko oznacza jedno - pisać lepiej niż ja sam, lepiej niż 'po ludzku'. Głos opowiadający opowiadania nie zamienił się w psi, jest ludzki i opowiada po polsku, ale dla Rudnickiego, pisarza z ginącego plemienia dawnych emigrantów politycznych, psiość okazała się nieoczekiwaną odsieczą, jakby psi totem udzielił mu mocy. Opowieści Rudnickiego są porażająco (!) zabawne, melancholijne i mądre. Migocą polszczyzną dawnych mistrzów: Białoszewskiego, Gombrowicza i Hłaski. Pewną kreską rysuje autor zawijasy absurdu istnienia, pewnym tonem rzuca mięchem i pogwizduje romantyczne frazy. Historie prawdziwe przeradzają się w fantasmagorie, jak ta o martyrologicznym człowieku kanapce mającym promować polski film na europejskim festiwalu czy ta o człowieku z kuchennym blatem na głowie. Dochodzi tu to alchemicznego, świeckiego cudu - odwieczna żółć i 'wkurw' polski przeistaczają się w radość istnienia, zabójczy humor i nieodparty liryzm. 'Nędzny' psi styl staje się szczerym złotem poetyckiej prozy.

Bohdan Sławiński 'Królowa Tiramisu', wyd. Czarna Owca, Warszawa 2009

Chwalony i wyróżniany powieściowy debiut 30-latka określono już powszechnie jako 'postmodernistyczny'. Znaczy to tyle, że wiele tu parodii, pastiszu, zapożyczeń, aby nie powiedzieć ksero, ale nic autorowi zarzucić nie można, bo to ważna gra. I samoświadoma. Żeby było jasne - jest dobrze, przynajmniej do rozpoczęcia męczącego i długiego epizodu z tytułową królową Tiramisu w roli głównej. Oto sarmacko-zaściankowo-ludowa śpiewna gawęda o synu wiejskiego nauczyciela przesycona edypalno-hamletycznym żalem do niewiernej matki-wdowy. Nim rok upłynął, z brutalnym się związawszy prostakiem, matka zdradziła miłość syna jedynaka i pamięć o zmarłym. Oto seksualna inicjacja na wyjeździe pod namiot i matrymonialna zasadzka miejscowej dulszczyzny, w którą jednak artysta w czasach młodości złapać się nie daje i czmycha do stolicy na studia polonistyczne. Oto wypachniona i nabłyszczona królowa mediów, biznesu oraz serc ludzkich i nasz zmyślny a jurny trubadur. Szkoda, że jego erudycja jest malowana, aby nie rzec ściemniona, w zakresie feministycznych lektur. Gdyby nieco więcej zadał sobie trudu, może redaktorem własnego przeżywania i wirtuozem konwencji literackich byłby nie tylko na wyrost. Świadomość, że struktury edypalnego kompleksu stoją u podstaw cywilizacji, jest u autora tak silna, że cała opowieść już na dzień dobry leci do swojej własnej interpretacji, czytelnikom pozostawiając ewentualne oklaski.