Piąty rozbiór Polski Kazika Staszewskiego

Na wydanej niedawno płycie Buldoga zaśpiewał piosenkę 'V rozbiór Polski'. Przypomnijmy jej treść: w 2008 roku na tle kryzysu katyńskiego Putin i Bush chcą dokonać podziału naszego kraju. Następuje seria niesamowitych zdarzeń: cudowne zjednoczenie Polaków, ślub Romana Giertycha z wdową po Aleksandrze Kwaśniewskim, zwycięstwa rotmistrza Ziobry i generała Leppera, a na końcu zwycięstwo spuentowane morałem: 'Cała ta historia niesie morał, i to całkiem spory/ świat zobaczył, że ten kraj nie jest tak bardzo chory'.

Jest tak źle, że szukasz pociechy w political fantasy?

Przede wszystkim cała rzecz jest ironiczna, ale zawiera kilka spostrzeżeń serio. Jednoczymy się wobec zagrożeń. Choć też nie zawsze, bo w czasie II wojny światowej Armia Ludowa kapowała na Armię Krajową.

A co oznacza użyte w piosence sformułowanie 'lud specjalnej troski'?

Polakom wpajana jest od dzieciństwa wiara w naszą wyjątkowość, to, że jesteśmy Chrystusem narodów i że nasze zasługi dla Europy zobowiązują inne kraje, by traktowały nas w specjalny sposób. Myśląc o tym, że jesteśmy wyjątkowi, czujemy się zwolnieni z dbania o nasz pozytywny wizerunek.

Nie robimy prawie nic, by nasze osiągnięcia zaistniały w świadomości Europejczyków, a co dopiero zostały docenione. To, że za koniec komunizmu uważa się upadek muru berlińskiego, a nie początek 'Solidarności', to rzecz wstydliwa.

A już prawdziwym skandalem jest to, że po sprawnej robocie propagandowej Niemców za chwilę będzie się mówiło wyłącznie o polskich obozach koncentracyjnych.

Wszyscy pamiętają wykonanie hymnu przez Edytę Górniak, a Twoja interpretacja słów Józefa Wybickiego z frazą: 'Hasłem naszym zgoda będzie i ojczyzna nasza', przeszła prawie niezauważona. Jak myślisz, dlaczego?

Szum medialny wokół Górniak dotarł do milionów Polaków, a moja płyta sprzedała się tylko w kilkunastu tysiącach egzemplarzy. Ale pomińmy to. Myślę, że mało kto w Polsce zna pełną wersję hymnu. Większość pamięta pierwszą zwrotkę i refren, a i tak odśpiewuje ją mechanicznie, bez refleksji na temat treści. To charakterystyczne dla postawy wielu naszych rodaków, którzy traktują sprawy związane z polskością bardzo powierzchownie. Podobnie jest z przynależnością do Kościoła katolickiego, którą deklaruje przeważająca większość Polaków. Jednak jeśli zapytać ich o dogmaty wiary i zalecenia kościelne, choćby w kwestii aborcji - okazuje się, że połowa nie wie, o co chodzi, albo wypowiada się wbrew stanowisku Watykanu.

Twoja interpretacja hymnu jest niezwykle optymistyczna i myślę sobie, że gdybyśmy słuchali jej codziennie rano, Polska byłaby pogodniejszym krajem.

Zwłaszcza na tle tego, że wszystko, co celebrujemy, jest smutne, bo obchodzimy głównie rocznice porażek.

To prawda. Ale czy w obecnej sytuacji zaśpiewałbyś słowa: 'Hasłem naszym zgoda będzie i ojczyzna nasza'?

Dziś brzmią jak political fiction, bo jedna szajka łajdaków pokłóciła się z drugą szajką łajdaków. Napletli bzdur, byle tylko ludzie poszli głosować. Szeregu obietnic nie dotrzymano. Nie mam złudzeń, że druga strona zrobiłaby inaczej. Ale jeśli, co wiemy z badań, wiele osób nie rozumie, co się do nich mówi z telewizyjnego okienka i co czytają w gazetach - to znaczy, że można wmawiać różne głupoty. To jest minus demokracji, że o najważniejszych stanowiskach decydują wyborcy w dużej części niekompetentni. Nie przejmowałbym się jednak sceną polityczną. Przykład Włoch z minionych dekad pokazuje, że państwo może dobrze funkcjonować niezależnie od zmiany rządów. Byle politycy nie wtrącali się w sprawy gospodarki. Na razie tego nie robią.

Jakie uczucia wywołują w Tobie takie pojęcia jak Polska, ojczyzna, patriotyzm - dumę czy refleksję, że dożyliśmy czasów, gdy nie trzeba się już takimi sprawami podniecać?

Można reagować spokojnie i być patriotą. Ja czuję się patriotą. Mój patriotyzm wynika z tego, że nigdzie poza Polską nie czuję się jak u siebie. Od czasu do czasu przemieszkuję dłużej w Hiszpanii, ale zdecydowanie nie mogę powiedzieć, że tam jest mój dom. Nie zajmują mnie kłótnie w tamtejszym parlamencie. Premier Zapatero to kompletny oszołom, a nie przejmuję się tym. Śledząc wydarzenia polityczne w Hiszpanii, czuję się, jakbym oglądał nieinteresujący mnie film. A to, co dzieje się w Polsce, chwyta mnie za serce. To świadczy o przynależności do polskiego gniazda, polskiej kultury, środowiska, w którym o pewnych rzeczach się nie dyskutuje, bo są dla nas oczywiste, zapisane w naszym kodzie kulturowym. Jego częścią jest język, wiedza historyczna, świadomość, kim są dla nas Rosjanie, Niemcy i inni sąsiedzi. Patriotyzm łączy się ze sferą emocji i pomysł uczenia go jest chybiony. Najlepszy nauczyciel nie nauczy mnie bycia Hiszpanem. Dlatego przywiozłem sobie na Teneryfę polską narodową flagę, wywiesiłem ją i będzie tam wisieć na stałe. Włosi i Anglicy robią tak od dawna.

Wstydzimy się demonstrować naszą narodową przynależność?

Nie bez kozery zdarzają się przypadki wykorzystywania Polaków na włoskich czy hiszpańskich farmach. Dzieje się tak, ponieważ zaniżamy swoją wartość. Jesteśmy traktowani tak, jak na to pozwalamy. Zazwyczaj występujemy z pozycji proszalnych. Anglicy, co obserwuję na Teneryfie, wszędzie idą jak po swoje. Imperialna mentalność daje znać o sobie. Najgłupszy osioł wchodzi do sklepu i uważa, że to sprzedawca powinien mówić po angielsku, a nie on po hiszpańsku. Podobnie Amerykanie. A my? Cieszymy się, gdy nasza drużyna zajmie trzecie czy czwarte miejsce w zawodach, gdy dla Anglika czy Amerykanina to jest porażka. Należy czuć... co ja mówię - ja czuję przynależność narodową, czuję się Polakiem wszędzie. Mam też żelazną zasadę, że za granicą źle o Polsce nie mówię. Brudy powinno się prać u siebie.

Myślisz, że młodzi ludzie, którzy teraz wyjeżdżają za granicę, zachowają patriotyczne uczucia czy będą chcieli zerwać więzy z krajem?

Coraz więcej gramy za granicą, bo coraz więcej Polaków wyjeżdża. Trudno mi się wypowiadać w ich imieniu. Mogę powiedzieć, co zaobserwowałem. Po pierwsze, mówią, że w kraju nie dało się już dłużej żyć. Ale nie mogą ukryć tęsknoty za tym, co zostawili. Cóż, sami chcieliśmy otwarcia granic... Spodziewałem się, że nastąpi taki exodus, i nie dramatyzuję z tego powodu. Podobnie było w Hiszpanii, gdy wchodziła do Unii. A gdy kraj dzięki pomocy unijnej zaczął rozkwitać pod światłym przywództwem króla Juana Carlosa - uważam, że monarchia to najlepszy ustrój, komu to przeszkadzało? - ci, którzy wyjechali, zaczęli wracać. U nas też przyjdzie czas na powroty, a Polacy z doświadczeniami zdobytymi na Zachodzie będą kołem napędowym naszego rozwoju. Dobrym przykładem jest Irlandia lat 90., gdzie zarówno opozycja, jak i partia rządząca mądrze myślały o naprawie kraju i porozumiały się w sprawach gospodarki. To dobry przykład dla polskich partii. Niestety, nie są chętne do takich działań, bo ich liderzy pozjadali wszystkie rozumy i wszystko wiedzą najlepiej.