Chrzan

W słoikach dostępny jest na okrągło, ale korzeń pojawia się w sklepach tylko tuż przed świętami. A mógłby nam towarzyszyć przez całą zimę i przednówek. Szczególnie że witaminy C ma dwa razy więcej niż cytryna, dobrze się przechowuje i można go używać na więcej sposobów, nie tylko jako dodatek stołowy obok musztardy.

Najostrzejszy jest świeżo starty, od tego momentu stopniowo traci moc. Łatwo też gubi biały kolor. Jeśli mamy ochotę na bielutki i tak ostry, że aż kręci w nosie, to najlepiej trzeć go bezpośrednio na danie. Tradycyjnie chrzan podaje się do gotowanych i pieczonych mięs, wędzonych ryb, jajek. Najczęściej w postaci zimnych sosów. Świeżo starty trzeba szybko zmieszać z sokiem z cytryny lub octem winnym i połączyć ze śmietaną albo gęstym jogurtem. Doprawić można odrobiną cukru, majonezem, musztardą, oliwą, tartym jabłkiem, jajkami na twardo. Ja lubię dodatek skórki cytrynowej i eksperymenty z zieleniną. Natka pietruszki, koperek, bazylia i kapary nieźle pasują. Wariacją na temat greckich tzatzików jest utarty i odciśnięty ogórek, chrzan, jogurt, serek toska i oliwa. Świeżym chrzanem można doprawiać sos tatarski i remuladę. Można ubić masło mikserem na puch, połączyć z ostrymi wiórkami i tak ozdabiać gorącą rybę albo mięso. Jeśli zapiekamy warzywa pod beszamelem, to dodatek chrzanu do sosu przyjemnie zaostrzy smak. Pisząc o łososiu, wspominałam o kołderce z bułki tartej, masła i chrzanu, taką pastą można też przykryć obsmażony stek i dopiec w piekarniku, rumieniąc wierzch, a nawet przykryć kołderką przeznaczone do pieczenia połówki marchewek.

Dodatek chrzanu uratował przed zapomnieniem jabłkowy dżem babcinej roboty, który od dłuższego czasu zalegał mi na półce w spiżarni. Odparowałam go na patelni, dodałam sól, pieprz i sporo tartego chrzanu. Polędwiczki wieprzowe krótko obsmażyłam na gorącej oliwie i grubo obsmarowałam masą jabłkowo-chrzanową. Po dopieczeniu w piekarniku były pokryte pyszną błyszczącą glazurą.

Ale szykując święta, dam sobie spokój z nowościami i sięgnę (właściwie sięgnie ojciec) do trzech przepisów, które znam od dzieciństwa. Metodą babci Bronisławy chrzan zostanie zakwaszony cytryną, dokładnie utarty z ugotowanym na twardo żółtkiem, potem zostaną dodane: pokrojone w kostkę białko, kwaśna śmietana, sól i odrobina cukru. Ćwikła według babci Anieli to bardzo cienko pokrojone plasterki buraków dosmaczone octem, solą i cukrem, wymieszane z bardzo ostrym świeżo utartym chrzanem. Kremowy chrzan ciotki Cecylii jest bielutki, niezwykle gładki, intensywny, ale nie pikantny, prawdę mówiąc zażeramy się nim nie tylko przy okazji świąt

Krem chrzanowy ciotki Cecylii

szklanka chrzanu

20 minut

100 g świeżo utartego chrzanu

250 ml kwaśnej śmietany

sok z cytryny, sól, cukier

Tuż po zakończeniu tarcia chrzanu rozgrzać na patelni śmietanę. Wrzucić chrzan, zagotować.

To jest baza, którą można dłużej przechowywać w słoiku w lodówce. Przed podaniem doprawić sokiem z cytryny, solą i cukrem.

Pasta migdałowa z chrzanem

szklanka pasty

15 minut

szklanka migdałów bez skórki

4 kromki bułki bez skórki

50 ml oliwy 4 łyżki świeżo utartych wiórków chrzanowych sól

Bułkę porwaną na kawałki zmiksować z migdałami, stopniowo dolewać oliwę i ok. 50 ml ciepłej wody. Dodać wiórki chrzanowe, doprawić solą, wymieszać, ewentualnie dodać trochę wody.

Pastą smarować grillowane grzanki z ciemnego chleba, przykryć sałatką z rukoli i plastrami buraków doprawionymi octem winnym i oliwą, całość posypać świeżymi wiórkami chrzanu.

Pieczone ziemniaki z chrzanem i śmietanką

2-4 osoby

1 godzina

400 g ziemniaków

40 g świeżo utartego korzenia chrzanu

szklanka kremówki sól, pieprz

Ziemniaki pokroić w bardzo cienkie plasterki.

Na dno naczynia żaroodpornego wlać trochę śmietanki, ułożyć warstwę ziemniaków, posypać solą, pieprzem, połową chrzanu, polać śmietanką, znów warstwa ziemniaków, przyprawy, chrzan, śmietanka i na końcu ziemniaki polane resztą śmietanki.

Piec ok. 40 minut, aż ziemniaki będą miękkie, zrumienione na wierzchu. Jeżeli za szybko się rumienią, dopiec przykryte folią aluminiową.