Dziewczyna w kostnicy

Bo potrafię prowadzić, nauczyłam się od różnych kolegów, ale prawa jazdy nigdy nie zrobię.

Dlaczego?

Żeby nie jeździć. Gdybym miała, tobym już nie żyła, tak jak mój tata.

Co się działo po sukcesie 'Pâté' w Sundance? Rzucili się na ciebie agenci?

Można tak powiedzieć. O krótkim filmie pisze się rzadko, a tu wszędzie recenzje, nagrody, w tym ważna Nagroda Wassermana, pokaz dla Gildii Reżyserów Amerykańskich. Po raz pierwszy pojechałam do Los Angeles. W przeciwieństwie do moich kolegów, którzy wiedzą wszystko o Hollywood, bo wielu z nich idzie na reżyserię, myśląc tylko o bogactwie i sławie, ja nie wiedziałam, kto jest kim w tym świecie. Kiedy oni czytali pisma branżowe, śledząc, jacy agenci się liczą, ja paliłam materiały na dachu swojego domu, żeby stworzyć apokaliptyczny krajobraz, walcząc przy okazji z interweniującymi strażakami. Efekt był taki, że kiedy ktoś do mnie podchodził po pokazie, nie wiedziałam, kim jest, ale za to nie byłam też stremowana. Zgłosili się do mnie czterej najważniejsi agenci. To są potwornie zajęci ludzie, a ja - traktując sprawę poważnie - siedziałam z nimi po kilka godzin, po czym mówiłam, że muszę się zastanowić. A potem jeszcze dzwoniłam i zadawałam pytania! Myślę, że kiedy Robertowi Newmanowi, który miał u siebie wszystkich - od legend kina po najmłodsze talenty - powiedziałam: 'To ja sobie to jeszcze przemyślę' - przeżył szok. W końcu wybrałam Jeffa Berga, który jest też agentem Polańskiego. Jeff - tak jak ja - patrzył na sprawy długodystansowo. Od początku mówił, że zadebiutuję własnym scenariuszem. Nie wściekał się, że odrzucam takie jak 'Wirujący seks 2'. Ludzie pukali się w czoło - w końcu jak często proponują debiutantce film w Hollywood? Większość dałaby sobie rękę uciąć, żeby zrobić jakikolwiek film.

W 'After.Life' główne role zagrali Liam Neeson i Christina Ricci - jak zdobyłaś takich aktorów, na dodatek zgodzili się zagrać za niższe gaże?

Wszystko odbyło się oficjalnie, nie miałam żadnych układów. Pierwsza rzecz to scenariusz. Tacy aktorzy jak Liam dostają po sto scenariuszy tygodniowo. Żeby któryś do niego dotarł, najpierw musi spodobać się agentowi. Druga - to mój krótki film. Obejrzeli 'Pâté' - dobrze, że tak się przy nim uparłam, bo inaczej pokazywałabym coś byle jakiego. Trzecia sprawa to zdobycie zaufania. Aktor takiego kalibru boi się debiutantów. Musi zobaczyć, że reżyser wie, co robi, umie nim pokierować. Inaczej może dojść do tragedii na planie, np. aktor w ogóle nie wyjdzie z przyczepy. Często słyszy się takie historie. Liam nazywał mnie generałem.

Jak wyglądało pierwsze spotkanie?

Trwało cztery godziny. Dla mnie nie przyszedł Liam, aktor, tylko Eliot, postać z mojego przyszłego filmu - tajemniczy przedsiębiorca pogrzebowy przygotowujący zwłoki Anny do pochówku. Siedziałam naprzeciwko postaci i tak go traktowałam. Mówiłam: 'Ty jako Eliot nosisz takie a takie ubranie'. Potem, już na planie, często imiona zlewały mi się w Eliam. Rozmawialiśmy o wszystkim. Zaczęło się oczywiście od tego, dlaczego młoda kobieta robi mroczne filmy. Przekonałam go. Docenił pasję, ciężką pracę, determinację, też ryzyko, że jako debiutantka podejmuję trudny temat. Także przygotowanie - stałam się ekspertem od śmierci.

Liam nie jest celebrytą. Na swój sukces ciężko i długo pracował. Przed aktorstwem miał być księdzem, nauczycielem, jeździł wózkiem widłowym w fabryce Guinnessa, był bokserem. Widział, jak walczyłam z producentami o swoją wizję filmu. Po tygodniu zdjęć powiedział: 'Jeśli nie chcą ci czegoś dać, powiedz mi'. Normalnie to się nie zdarza, aktor nie miesza się w sprawy producenckie, biznesowe. Nigdy z zaoferowanej pomocy nie skorzystałam.

A Christina Ricci, filmowa Anna? Po wypadku samochodowym budzi się w kostnicy. Jest przekonana, że żyje.

Na pierwowzór Anny natknęłam się w kostnicy w Los Angeles, leżała tam młoda dziewczyna z perfekcyjną fryzurą, jakby prosto od fryzjera. Na plastiku na wysokości ust zebrała się para, to była tylko wilgoć, ale wyglądało tak, jakby żyła. Christina Ricci jest inna niż Liam, działa intuicyjnie. Sama poprosiła o spotkanie - jest wiele aktorek, ale mało dobrych ról dla kobiet. Zafascynował ją temat. Ona sama jest mroczna. Jej tata był psychiatrą krzyku ze szkoły Janova. Jako dziewczynka z gabinetu, który był obok jej pokoju, ciągle słyszała krzyki pacjentów. Wszystko odreagowuje humorem. Może wejść w coś mrocznego - łzy, emocje... Mówisz: 'Cięcie', a ona już się śmieje, sprawdza telefon komórkowy, mówisz: 'Akcja', i natychmiast jest postacią. Kiedy chciałam stworzyć konkretną emocję, czasem wystarczyło szepnąć odpowiednie słowo dotyczące jej życia i ona szła za nim. Moją pracą było jak najwięcej się o niej dowiedzieć. Np. mówiłam: 'Pomyśl o Jacku'. Jack to był jej ukochany pies, którego bezskutecznie reanimowała usta-pysk, opowiadała mi o tym, widziałam, co czuła. Imię psa ma wytatuowane na żebrach, ma osiem dużych tatuaży, a chce mieć więcej.

Po co? Aktorka gra ciałem, to przeszkadza.

Zawsze była buntowniczką, indywidualistką. Uciekała z domu, miała problemy z alkoholem, objadała się, odchudzała, na przemian, sprawiała sobie ból, cięła się, hartowała pety na skórze. Po schudnięciu miała redukcję biustu, na piersi ma wytatuowanego wielkiego niebieskiego wróbla, na barku - lwa Aslana z Narnii, którego zresztą w adaptacji filmowej grał Liam. Jest jeszcze wróżka, syrena i złożone w modlitwie dłonie. Strasznie dużo czasu tracili w charakteryzatorni na zamalowywanie - po trzy godziny z 11-godzinnego dnia pracy. W ogóle było ciężko. Musieliśmy kręcić aż osiem scen dziennie, niektóre musiałam robić w 15 minut. Przetrwać debiut w Hollywood to nie taka prosta rzecz.

Przetrwać?

Tak. Niewielu młodym to się udaje. Często nie robią już następnego filmu, bo się wypalają. Po ośmiu tygodniach montażu, bo tyle miałam w kontrakcie, producent mógł przyjść i powiedzieć: 'Dziękuję, może pani iść do domu, a my sobie zmontujemy film'. Można mnie było wyrzucić w trakcie zdjęć. Każdy film jest ubezpieczony. Firma sprawdza, czy reżyser mieści się w czasie i budżecie. Przychodzi urzędnik na plan: 'Jest pani trzy dni do tyłu'. I wyrywa - jego zdaniem niepotrzebne - kartki ze scenariusza. Możesz płakać, tupać nogą, nic nie wskórasz. Na szczęście mnie się to nie przydarzyło. Wszyscy myślą, że producenci w Stanach są twórczy, wyedukowani, a ich interesuje tylko to, żeby zaoszczędzić pieniądze i czas. Mój wymyślił na przykład - nie wiadomo dlaczego - że film ma mieć 98 minut. Przez dwa miesiące montażu musiałam tego słuchać - 98 to był jego 'magic number'. Dlaczego nie na przykład 98,5? W filmie chodzi o rytm, ale on takich rzeczy nie rozumie. Cały czas musisz przekonywać. W końcu film ma 103 minuty.

Ten film to duży skok w górę?

Niesamowity. Byłam debiutantką, której udał się krótki film, ale pozostał znak zapytania, czy i co zrobi, szczególnie że odmawiała. Teraz przeskoczyłam do następnej ligi, poważnej - zrobiłam film z czołowymi aktorami, który miał dystrybucję kinową, a nie tylko na DVD, co najczęściej dzieje się z debiutami. Był w multipleksach, tam gdzie 'Avatar', nie w kinach studyjnych, i jeszcze dobre recenzje. Teraz o wiele łatwiej będzie mi zrobić następny.

Ma znaczenie to, że jesteś Polką?

Idę na spotkanie z producentem, mam obcy akcent, trochę, ale mam. Każdy w Los Angeles boi się ryzyka. Jeśli wchodzi obcokrajowiec i - niestety, muszę to powiedzieć - kobieta, do tego młoda, postrzegane jest to jako duże ryzyko. Każdy woli zrobić film z 45-letnim Amerykaninem, który ma na koncie pięć studyjnych głupich komedii. Europejscy reżyserzy mają swoją renomę, ale każdy producent myśli: jest z Polski, z Europy, to będzie zbyt artystyczne, nudne. Pewien znany producent zapytał mnie: 'Czy bohaterka będzie cały czas leżała i mówiła o śmierci?'.