Pani doktor, skąd się bierze cukrzyca u kobiet w ciąży? Nasze mamy nie miały tego problemu. Czy to jakieś nowe powikłanie? Wcale nienowe. Po prostu kiedyś nie robiono badań ciężarnym w kierunku rozpoznania cukrzycy, co nie oznacza, że jej nie przechodziły. Dopiero po porodzie, jeśli dziecko rodziło się duże (ponad 4 kg), a kobieta albo bardzo tyła w ciąży, albo w ogóle nie przybierała na wadze, można było podejrzewać, że tę cukrzycę przeszła. Testy, które pozwalają ją rozpoznać, obowiązują w Polsce dopiero od 1994 r. Zleca je
ginekolog między 24. a 26. tygodniem ciąży.
Ile kobiet w Polsce dotyka tzw. cukrzyca ciążowa? Statystyki mówią, że występuje ona u blisko 5 proc. kobiet w ciąży, chociaż są regiony Polski, gdzie ten odsetek wynosi kilkanaście procent. Niestety, z roku na rok pacjentek przybywa. Kilkanaście lat temu miałam ich pięć, dziś mam około setki.
Z czego to wynika? Po pierwsze, rzeczywiście coraz więcej kobiet w ciąży zapada na cukrzycę. Między innymi dlatego, że coraz później decydują się na dziecko i źle się odżywiają. Po drugie, wykrywalność cukrzycy rośnie - lekarze i pacjentki są coraz bardziej świadomi. Bywa nawet, że jeśli lekarz nie zleci badania (co, niestety, się zdarza), pacjentka sama wymusza je na lekarzu. I całe szczęście, bo to niebezpieczna choroba i dla matki, i dla dziecka.
Co to znaczy 'źle się odżywiają'? Spożywają dużo przetworzonej żywności bogatej w cukier i tłuszcze, np. fast foody, napoje gazowane, słodycze. Jedzą nieregularnie: coś małego rano, potem długo nic i najadają się na noc. To osłabia funkcjonowanie trzustki, zaburza gospodarkę węglowodanową, prowadzi do otyłości, a w efekcie sprzyja pojawieniu się cukrzycy. Nie pomaga stres, który podwyższa poziom cukru w organizmie, a także brak aktywności fizycznej. A ruch naturalnie obniża cukier we krwi.
Dlaczego wiek ma znaczenie? Nasze organy się zużywają. Trzustka też. Po 35. roku życia już nie jest tak wydolna.
Inne czynniki ryzyka? M.in. wielorództwo, czyli urodzenie ponad dwójki dzieci (bo
ciąża bardzo obciąża trzustkę matki). Do grupy ryzyka należą też kobiety cierpiące na nadciśnienie i te, które chorego na cukrzycę mają w rodzinie.
A tabletki antykoncepcyjne? Oficjalnie nie uznaje się tego za czynnik ryzyka, ale z moich obserwacji wynika, że te dziewczyny, które stosowały antykoncepcję długo przed zajściem w ciążę, częściej mają cukrzycę ciążową.
Jest jeszcze jedna, niestety, coraz większa grupa ryzyka - kobiety z zaburzeniami żywienia: anoreksją, bulimią, stosujące latami restrykcyjne diety.
Czy możemy zapobiec rozwinięciu się cukrzycy w ciąży? Tak. Można nie dopuszczać do otyłości, dbać o zdrowe odżywianie i uprawiać wysiłek fizyczny.
Jeśli znajdujemy się w grupie ryzyka, jeszcze przed zajściem w ciążę powinno się zrobić badania w kierunku rozpoznania cukrzycy. Jeśli wynik będzie zły, taka kobieta od początku ciąży powinna znaleźć się pod opieką diabetologa.
Czym się różni cukrzyca ciążowa od tej zwykłej?
Ciążową nazywamy wszelkie zaburzenia gospodarki węglowodanowej, które po raz pierwszy są wykryte w ciąży. Czyli zarówno te stricte ciążowe, które pojawiły się dopiero na skutek działania hormonów wytwarzanych przez łożysko, jak i te, które oznaczają regularną cukrzycę (niezależną od ciąży), tylko wcześniej niewykrytą. Niestety, jaki mamy typ cukrzycy, możemy się dowiedzieć dopiero po sześciu tygodniach od porodu, gdy ponownie wykonamy test obciążenia glukozą. Jeśli była to cukrzyca ciążowa, wszystko wraca do normy, a jeśli cukry nadal są wysokie, to znaczy, że mieliśmy do czynienia z regularną cukrzycą i należy rozpocząć jej leczenie.