Skomentuj:
Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX
Slavoj Žižek: Jezus był leninistą
07.06.2009
, aktualizacja: 05.06.2009 11:45
Broda Marksa ogromna i bezładna, Engelsa mniejsza i bardziej zadbana. Stalin - tylko wąsy. Mao ogolony - rozmowa ze Slavojem Žižkiem
Slavoj Žižek
urodził się w roku 1949 w Lublanie i aż do opublikowania pierwszej książki po angielsku ('Wzniosły obiekt ideologii', 1989) pozostawał względnie mało znany. W środowisku intelektualistów jugosłowiańskich na zmianę był uważany za czołowego teoretyka współczesnego marksizmu i za liberalnego renegata. Žižek w nowatorski sposób stosuje dorobek postmodernistycznych intelektualistów (zwłaszcza psychologię Lacana) do analizy kultury masowej. Licznych wielbicieli zyskał mu dostępny w YouTube cykl wykładów, w których stosuje Lacana do filmoznawstwa. Do cyklu przyciąga już sam jego tytuł - 'Zboczona historia kina'. Ostatnio Krytyka Polityczna wydała jego książkę 'Kruchy absolut', ukazał się też przewodnik po życiu i ideach filozofa 'Žižek. Przewodnik Krytyki Politycznej'
ZOBACZ TAKŻE
- Głaszczę go sobie, gołąbeczka, po wąsach (02-02-10, 01:00)
- O dobrach tak tanich, że nie opłaca się ich liczyć (19-07-11, 01:00)
- Mam słabość do Robespierre'a (03-09-09, 16:00)
- Pięć minut sławy (01-09-09, 01:00)
- Pieniądz to piąty żywioł (18-05-09, 00:54)
- Imperium z ludzką twarzą (02-02-09, 02:21)
- Wagner, Żydzi, nowoczesność (25-10-08, 18:00)
- Męska rzecz (22-06-08, 11:00)
Dzień dobry, jestem z 'Gazety Wyborczej' i...
Ach! Niewolnik Michnika!
Wolę dumne określenie 'korporacyjny wyrobnik', ale można i tak...
Jak sobie radzicie w tych trudnych czasach?
Jutro spółka ma opublikować raport kwartalny i nie jestem pewien, czy nie groziłoby mi więzienie za rozmowy na ten temat w takim terminie!
No proszę, brutalność kapitalizmu w całej krasie! Zawsze gdy mnie ktoś pyta, kiedy cieszyłem się największą wolnością, wymieniam ostatnie lata komunistycznej Jugosławii, 1987-90. Komuniści już wiedzieli, że przegrali, więc starali się być dla wszystkich bardzo mili. Intelektualiści mogli mówić wszystko, na co mieli ochotę. Mogliśmy oglądać zachodnią telewizję na antenach satelitarnych, nowości filmowe wychodziły od razu na pirackich kasetach VHS. Potem przyszedł kapitalizm i zabawa się skończyła - za telewizję kablową trzeba słono płacić, a i tak dostęp się ma tylko do tego, co jest w pakiecie. Z filmem trzeba czekać na oficjalną premierę, a nie wszystko ma dystrybutora. Nie mówię oczywiście, że komunizm sam z siebie był lepszy, ale lepiej jest, gdy rządzący czują się słabo i niepewnie. Gdy poczują się silni, zawsze zaczną przykręcać śrubę. Ale o czym właściwie chciał pan rozmawiać?
O pańskiej brodzie.
O mojej brodzie?
Brody mają spore znaczenie w historii filozofii. Karol Marks przestał się golić, gdy postanowił, że będzie filozofem, a nie prawnikiem, jak chciał jego ojciec. Podobnie było z panem?
W partii komunistycznej krążyła nawet teoria o znaczeniu brody w marksizmie. Marks - ogromna i bezładna. Engels - trochę mniejsza i jakby bardziej zadbana. Lenin - wypielęgnowana adwokacka bródka. Stalin - tylko wąsy. Mao - ogolony. Wniosek: im mniejszy zarost u marksisty, tym mniej ma ciekawego do powiedzenia! Ja przestałem się golić, zanim zacząłem myśleć o filozofii. Byłem nastolatkiem załamanym tym, jak szybko mi to odrasta. Nie chce mi się golić, bo w ogóle szkoda mi czasu na zajmowanie się swoim wyglądem. Noszę wyłącznie dżinsy i T-shirty. Gdy mnie zapraszają do opery i mówią, że krawat jest obowiązkowy, to odpowiadam, że nie mam krawata, więc nie mogę przyjąć zaproszenia. Proszę spojrzeć na moje dżinsy... [Žižek podciąga czarny T-shirt, demonstrując standardowe Levisy 501, za luźne w pasie o dobry cal] Kupiłem je trzy dni temu na wykładach w Niemczech, bo w poprzednich zrobiła mi się dziura. A oto moje skarpetki... [Žižek podciąga nogawkę, nie zwracając uwagi na to, że siedzimy w hotelowej kawiarni pełnej ludzi]
Poznaję! Rozdawane w paczuszkach w Lufthansie w klasie biznes na dalekich trasach!
No właśnie. Są tak luźne i wygodne, że nie chce mi się kupować innych.
Nie wiem, jak sformułować to pytanie, ale czy pan tak często lata biznesem, czy tak rzadko pan zmienia?
Latam biznesem, niestety, rzadko - jak mnie gdzieś zapraszają, to zawsze kupują mi ekonomiczną. Ale w biznesie zawsze są wolne miejsca, więc już się nauczyłem, żeby zawsze je obejść i pozbierać te paczuszki. Są w kieszeniach na czasopisma. Przy okazji mam dużo małych szczoteczek do zębów. Raz tylko leciałem pierwszą klasą. Zagadnąłem miłą panią przy odprawie, że jestem takim zmęczonym filozofem po serii wyczerpujących wykładów. Potem mnie nagle wywołują przez megafony: mister Žižek proszony jest do stanowiska odprawy. Strasznie spanikowałem, bo mam jeszcze nawyk z czasów komunistycznych, że to zapowiedź złej wiadomości, ale okazało się, że mnie wzywają w sprawie darmowego upgrade'u do pierwszej klasy! Niestety, naprawdę byłem tak wykończony, że natychmiast zasnąłem. Do dzisiaj mam wyrzuty, bo to tak, jakby dostać w prezencie towarzystwo pięknej kurtyzany i całą noc przespać.
Wracając do brody: dzisiejsi filozofowie raczej się jednak golą...
...albo mają takie eleganckie bródki, co to niby się wygląda na luzie, ale codziennie trzeba je pół godziny pielęgnować trymerem! Tego najbardziej nie rozumiem - albo się ktoś goli, albo nie goli. Nie uważam siebie za lenia, jestem raczej stachanowcem. Moje idealne wakacje polegają na tym, że rodzina gdzieś wyjedzie, a ja mogę sobie popracować w spokoju. Dlatego dziwi mnie filozof, który tak dużą wagę przywiązuje do wyglądu. Czyżby filozofia za mało go interesowała?
Tak pana podpuszczam, bo liczę na jakąś deklarację, że pańska broda i demonstracyjna abnegacja to element strategii prowokacji.
Uwielbiam prowokację! Tylko nie sądzę, żeby mój wygląd miał tu znaczenie. Prosty przykład - mój tekst o Leninie. Wiadomo było, że spowoduje skandal, że jak tak można pozytywnie pisać o zbrodniarzu. Ten skandal nie byłby mniejszy tylko dlatego, że bym się ogolił!
Ale po co w ogóle takie prowokacje? W efekcie wielu ludzi nie chce się nawet dowiedzieć, co pan ma do powiedzenia, bo im wystarcza krótkie: 'Žižek - to ten, co chwali Lenina'.
Ludzie, którzy wszystko sprowadzają do takich sloganów, i tak nie będą czytać filozoficznych książek. Trudno, do wszystkich i tak się nie dotrze. Bardziej mnie martwi marazm zachodnich intelektualistów, którzy popadli w ostatnich dekadach w samozadowolenie. Wydaje im się, że bardzo dokładnie rozumieją dzisiejszy świat. Że liberalny kapitalizm jest najdoskonalszym ustrojem wszech czasów i że jedynym zagrożeniem jest totalitaryzm, który już prawie pokonano, oraz fundamentalizm, który też się uda pokonać. Wydaje im się, że dokładnie wiedzą, gdzie są 'good guys' i 'bad guys', jak w hollywoodzkim filmie. Ja uważam, że świat jest znacznie bardziej skomplikowany i niepojęty, i to samozadowolenie uważam za największe zagrożenie. Moje prowokacje służą rozbijaniu go. Nie musicie się ze mną zgadzać, ale zacznijcie się zastanawiać. Doszliśmy do sytuacji, w której trzeba odwrócić 11. tezę Marksa o Feuerbachu. Marks napisał, że filozofowie dotąd rozmaicie interpretowali świat, ale dziś chodzi o to, by go zmienić. Ja uważam, że dziś potrzeba jest odwrotna. Chętnych do zmieniania świata mamy aż za dużo, a chodzi o to, by go wreszcie poprawnie zinterpretować. Nie chodzi już o udzielanie właściwych odpowiedzi, tylko o szukanie właściwych pytań.
Ach! Niewolnik Michnika!
Wolę dumne określenie 'korporacyjny wyrobnik', ale można i tak...
Jak sobie radzicie w tych trudnych czasach?
Jutro spółka ma opublikować raport kwartalny i nie jestem pewien, czy nie groziłoby mi więzienie za rozmowy na ten temat w takim terminie!
No proszę, brutalność kapitalizmu w całej krasie! Zawsze gdy mnie ktoś pyta, kiedy cieszyłem się największą wolnością, wymieniam ostatnie lata komunistycznej Jugosławii, 1987-90. Komuniści już wiedzieli, że przegrali, więc starali się być dla wszystkich bardzo mili. Intelektualiści mogli mówić wszystko, na co mieli ochotę. Mogliśmy oglądać zachodnią telewizję na antenach satelitarnych, nowości filmowe wychodziły od razu na pirackich kasetach VHS. Potem przyszedł kapitalizm i zabawa się skończyła - za telewizję kablową trzeba słono płacić, a i tak dostęp się ma tylko do tego, co jest w pakiecie. Z filmem trzeba czekać na oficjalną premierę, a nie wszystko ma dystrybutora. Nie mówię oczywiście, że komunizm sam z siebie był lepszy, ale lepiej jest, gdy rządzący czują się słabo i niepewnie. Gdy poczują się silni, zawsze zaczną przykręcać śrubę. Ale o czym właściwie chciał pan rozmawiać?
O pańskiej brodzie.
O mojej brodzie?
Brody mają spore znaczenie w historii filozofii. Karol Marks przestał się golić, gdy postanowił, że będzie filozofem, a nie prawnikiem, jak chciał jego ojciec. Podobnie było z panem?
W partii komunistycznej krążyła nawet teoria o znaczeniu brody w marksizmie. Marks - ogromna i bezładna. Engels - trochę mniejsza i jakby bardziej zadbana. Lenin - wypielęgnowana adwokacka bródka. Stalin - tylko wąsy. Mao - ogolony. Wniosek: im mniejszy zarost u marksisty, tym mniej ma ciekawego do powiedzenia! Ja przestałem się golić, zanim zacząłem myśleć o filozofii. Byłem nastolatkiem załamanym tym, jak szybko mi to odrasta. Nie chce mi się golić, bo w ogóle szkoda mi czasu na zajmowanie się swoim wyglądem. Noszę wyłącznie dżinsy i T-shirty. Gdy mnie zapraszają do opery i mówią, że krawat jest obowiązkowy, to odpowiadam, że nie mam krawata, więc nie mogę przyjąć zaproszenia. Proszę spojrzeć na moje dżinsy... [Žižek podciąga czarny T-shirt, demonstrując standardowe Levisy 501, za luźne w pasie o dobry cal] Kupiłem je trzy dni temu na wykładach w Niemczech, bo w poprzednich zrobiła mi się dziura. A oto moje skarpetki... [Žižek podciąga nogawkę, nie zwracając uwagi na to, że siedzimy w hotelowej kawiarni pełnej ludzi]
Poznaję! Rozdawane w paczuszkach w Lufthansie w klasie biznes na dalekich trasach!
No właśnie. Są tak luźne i wygodne, że nie chce mi się kupować innych.
Nie wiem, jak sformułować to pytanie, ale czy pan tak często lata biznesem, czy tak rzadko pan zmienia?
Latam biznesem, niestety, rzadko - jak mnie gdzieś zapraszają, to zawsze kupują mi ekonomiczną. Ale w biznesie zawsze są wolne miejsca, więc już się nauczyłem, żeby zawsze je obejść i pozbierać te paczuszki. Są w kieszeniach na czasopisma. Przy okazji mam dużo małych szczoteczek do zębów. Raz tylko leciałem pierwszą klasą. Zagadnąłem miłą panią przy odprawie, że jestem takim zmęczonym filozofem po serii wyczerpujących wykładów. Potem mnie nagle wywołują przez megafony: mister Žižek proszony jest do stanowiska odprawy. Strasznie spanikowałem, bo mam jeszcze nawyk z czasów komunistycznych, że to zapowiedź złej wiadomości, ale okazało się, że mnie wzywają w sprawie darmowego upgrade'u do pierwszej klasy! Niestety, naprawdę byłem tak wykończony, że natychmiast zasnąłem. Do dzisiaj mam wyrzuty, bo to tak, jakby dostać w prezencie towarzystwo pięknej kurtyzany i całą noc przespać.
Wracając do brody: dzisiejsi filozofowie raczej się jednak golą...
...albo mają takie eleganckie bródki, co to niby się wygląda na luzie, ale codziennie trzeba je pół godziny pielęgnować trymerem! Tego najbardziej nie rozumiem - albo się ktoś goli, albo nie goli. Nie uważam siebie za lenia, jestem raczej stachanowcem. Moje idealne wakacje polegają na tym, że rodzina gdzieś wyjedzie, a ja mogę sobie popracować w spokoju. Dlatego dziwi mnie filozof, który tak dużą wagę przywiązuje do wyglądu. Czyżby filozofia za mało go interesowała?
Tak pana podpuszczam, bo liczę na jakąś deklarację, że pańska broda i demonstracyjna abnegacja to element strategii prowokacji.
Uwielbiam prowokację! Tylko nie sądzę, żeby mój wygląd miał tu znaczenie. Prosty przykład - mój tekst o Leninie. Wiadomo było, że spowoduje skandal, że jak tak można pozytywnie pisać o zbrodniarzu. Ten skandal nie byłby mniejszy tylko dlatego, że bym się ogolił!
Ale po co w ogóle takie prowokacje? W efekcie wielu ludzi nie chce się nawet dowiedzieć, co pan ma do powiedzenia, bo im wystarcza krótkie: 'Žižek - to ten, co chwali Lenina'.
Ludzie, którzy wszystko sprowadzają do takich sloganów, i tak nie będą czytać filozoficznych książek. Trudno, do wszystkich i tak się nie dotrze. Bardziej mnie martwi marazm zachodnich intelektualistów, którzy popadli w ostatnich dekadach w samozadowolenie. Wydaje im się, że bardzo dokładnie rozumieją dzisiejszy świat. Że liberalny kapitalizm jest najdoskonalszym ustrojem wszech czasów i że jedynym zagrożeniem jest totalitaryzm, który już prawie pokonano, oraz fundamentalizm, który też się uda pokonać. Wydaje im się, że dokładnie wiedzą, gdzie są 'good guys' i 'bad guys', jak w hollywoodzkim filmie. Ja uważam, że świat jest znacznie bardziej skomplikowany i niepojęty, i to samozadowolenie uważam za największe zagrożenie. Moje prowokacje służą rozbijaniu go. Nie musicie się ze mną zgadzać, ale zacznijcie się zastanawiać. Doszliśmy do sytuacji, w której trzeba odwrócić 11. tezę Marksa o Feuerbachu. Marks napisał, że filozofowie dotąd rozmaicie interpretowali świat, ale dziś chodzi o to, by go zmienić. Ja uważam, że dziś potrzeba jest odwrotna. Chętnych do zmieniania świata mamy aż za dużo, a chodzi o to, by go wreszcie poprawnie zinterpretować. Nie chodzi już o udzielanie właściwych odpowiedzi, tylko o szukanie właściwych pytań.
1
2
następne »
Najczęściej czytane24 htydzień
- Zabić ptaszka
- Co sobotę w kiosku z "Gazetą Wyborczą"
- Galeria okładek
- Kup E-wydanie
- Wysokie Obcasy Extra
