Budujemy mosty

Urszula Jabłońska

15.03.2009 , aktualizacja: 13.03.2009 13:57

A A A Drukuj

<b>Justyna Józefowicz</b>, 34 lata, Warszawa - Cork. Prowadzi w irlandzkich szkołach i bibliotekach kampanię 'Czytam po polsku', która ma zachęcić dzieci, zarówno polskie, jak i irlandzkie, do zainteresowania się polską literaturą i kulturą

zdjęcia Monika Bereżecka/Zorka Project Justyna Józefowicz, 34 lata, Warszawa - Cork. Prowadzi w irlandzkich szkołach i bibliotekach kampanię 'Czytam po polsku', która ma zachęcić dzieci, zarówno polskie, jak i irlandzkie, do zainteresowania się polską literaturą i kulturą

Polki, które emigrowały i zawojowały Świat

<b>Beata Molendowska</b>, 30 lat, Wrocław - Dublin. Jedna z założycielek Forum Polonia, organizacji skupiającej działaczy polonijnych w Irlandii. - Chcę pobudować mosty - mówi

zdjęcia Monika Bereżecka/Zorka Project

Beata Molendowska, 30 lat, Wrocław - Dublin. Jedna z założycielek Forum Polonia, organizacji skupiającej działaczy polonijnych w Irlandii. - Chcę pobudować mosty - mówi

<b>Wiesława Nowak</b>, 53 lata, Sikorzyce k. Tarnowa - Cork. Emerytowana nauczycielka angielskiego, w Irlandii pomaga Polakom załatwić różne formalności i uczy angielskiego. Lubi pomagać, nie ma ustalonych cen

zdjęcia Monika Bereżecka/Zorka Project

Wiesława Nowak, 53 lata, Sikorzyce k. Tarnowa - Cork. Emerytowana nauczycielka angielskiego, w Irlandii pomaga Polakom załatwić różne formalności i uczy angielskiego. Lubi pomagać, nie ma ustalonych cen

więcej zdjęć

ZOBACZ TAKŻE

Sprostowanie (29-03-09, 01:00)
Polka w Londynie (03-05-09, 01:00)
Emigracja boli (25-05-08, 11:00)
Elastyczność emigranta (17-03-08, 11:00)

GALERIA ZDJĘĆ

Galeria domowa - mieszkanie malarki Hanny Zawy (06-05-05, 16:00)

Justyna Józefowicz, 34 lata, Warszawa - Cork.

Prowadzi w irlandzkich szkołach i bibliotekach kampanię 'Czytam po polsku', która ma zachęcić dzieci, zarówno polskie, jak i irlandzkie, do zainteresowania się polską literaturą i kulturą

Spotkanie w szkole, 500 dzieciaków na sali. Opowiadamy im o swoich krajach, są tam dzieci z różnych miejsc. Prezentujemy zdjęcia z Polski, takie najpiękniejsze - góry, plaże. Dzieci są zachwycone, każą pokazywać sobie każde miejsce na mapie, pytają o gatunki zwierząt. Nagle włącza się pani dyrektor szkoły. Stoję przy tablicy z mikrofonem, a ona pyta mnie, czy w Polsce jest dużo budowlańców. Ręce mi opadły. Odpowiedziałam, że nie, bo wszyscy przyjechali tu. Cała fajna atmosfera padła. Albo inna sytuacja: pani puszcza dzieciom film na DVD. A żeby polskie dzieci miały łatwiej, włącza im napisy... cyrylicą. W szkole mojej córki na jedną klasę przypada troje-czworo dzieci z Polski. Koledzy pytają je, czy w Polsce mieszka się w igloo, czy można oglądać MTV.

Irlandczycy mają wizję Polski ze stanu wojennego - wszyscy chodzą w wielkich czapach i waciakach, a dookoła śnieg. I to dotyczy także ludzi wykształconych! Trzymają nas w jednym worku z krajami byłego Związku Radzieckiego, wszystko im jedno, Polska czy Kazachstan. No, ale co sobie można pomyśleć o ludziach, którzy zostawiają swój kraj i emigrują nie do Wielkiej Brytanii i innych Ameryk, tylko do Irlandii? Że w ich kraju musi być bardzo źle. Mnie się wtedy włącza poczucie misji. Przecież trzeba im powiedzieć, że to nie tak! Nie chcę, żeby moja córka, kiedy wyjeżdża do Polski, musiała tłumaczyć koleżankom, że nie zabiera gumofilców. Mówię, że u nas jest cieplej i że standard życia wcale nie gorszy, ale mało kogo stać, żeby kupić sobie dom.

Polacy przyjechali tutaj łapać, łapać, łapać, zapominając o tym, że sami mają dużo do zaoferowania. Nie umiemy o sobie opowiedzieć, a powinniśmy, bo jesteśmy najliczniejszą grupą imigrantów. To jest szokujące, kiedy pani z gazowni, pan z poczty i pan policjant, kiedy podaję im nazwisko, mówią: 'A, dzień dobry!'. Dzieci z wieloma rzeczami są pozostawiane same sobie. Idą do szkoły i nie znają angielskiego. Były takie pomysły, żeby dzieci imigrantów były w oddzielnych klasach, nie z Irlandczykami. Merytorycznie to jest nawet uzasadnione, ale rodzi kompleksy. Bo dziecko z Irlandii słyszałoby język polski tylko na budowie czy w sklepie, a mama nie mówiłaby mu, że jej szefowa też jest Polką. W ramach kampanii 'Czytam po polsku' rozsyłamy polskie książki po bibliotekach irlandzkich i polonijnych. Organizujemy w szkołach warsztaty dziennikarskie, ilustratorskie, spotkania literackie. Chodzi o to, by ludzie zaczęli coś robić. I to już się zaczęło. Napisała do nas pani, że chce założyć polską bibliotekę. Cel jest jeden - żeby polskie dzieciaki dobrze się poczuły we własnej skórze. Książki to narzędzia. Jeżeli dzieci irlandzkie widzą, że książeczki Tony'ego Rossa, które znają od lat, są też pięknie wydane po polsku, jeśli polski autor ma spotkanie w irlandzkiej szkole, to inaczej patrzą na Polskę.

Przyjechaliśmy tu na rok. Ten czas się kończy, ale nie wiem, kiedy wyjedziemy. Nasze dzieci - pięcioletni Jaś i siedmioletnia Oliwia - poszły do szkoły, chcę, żeby się nauczyły języka. Finansowo jesteśmy przygotowani. Ja piszę projekty dla organizacji pozarządowych w Polsce i mogę to robić też stąd. A mąż jest pilotem.

Beata Molendowska, 30 lat, Wrocław - Dublin.

Jedna z założycielek Forum Polonia, organizacji skupiającej działaczy polonijnych w Irlandii. - Chcę pobudować mosty - mówi

Najwięcej tłumaczyłam porodów. Stałam za kotarą i mówiłam rodzącej, że ma przeć, jakie ma rozwarcie, pytałam, czy ma bóle. Zawsze ryczałam, jak przynosili dziecko. Ale były też przykre rzeczy. Raz przyjechałam do wypadku, myślałam, że to będzie jakiś połamany na prześwietlenie, a przywieźli chłopaka, którego wyrzuciło z samochodu na 20 metrów. Miał krwotok, lekarze kazali mi mówić do niego, żeby nie zasnął. Rzucał się, dostał drgawek, krew zaczęła wszędzie tryskać. Zemdlałam. Jak odzyskałam przytomność i chciałam wracać na salę, usłyszałam, że już nie trzeba. Uznałam, że takie tłumaczenie to dla mnie za dużo, bo trzeba mieć jakieś przygotowanie psychologiczne.

Wzywali mnie też do sądu. Tłumaczyłam sprawy o gwałty, morderstwa, kradzież alkoholu. Ludzie nie mieli pieniędzy, ale nie kradli chleba, tylko wódkę. Poza tym bójki. Teraz fala Polaków, którzy piją i się biją, się zmniejsza. Myślę, że niedługo zostaną tu tylko ci, którym będzie zależeć, a nie tacy, którzy przyjechali na chwilę. Zauważyłam, że Irlandczycy zaczynają się nas obawiać, bo nas nie znają. Z kolei Polacy, którzy przyjeżdżają do Irlandii, krytykują wszystko, chociaż są gośćmi. Izolują się, nie chcą wyjść ze skorupy. Może dlatego, że nie mówią po angielsku. Hiszpanie też nie mówią, ale zawsze próbują zagadać. Znalazłam pracę w bibliotece w Cork, bo skończyłam bibliotekoznawstwo. Zorganizowałam wystawę 'As I See It'. Poprosiłam Irlandczyków, żeby zrobili zdjęcia Polakom - jakimi ich widzą, a Polaków, żeby zrobili zdjęcia Irlandii. Dużo było pejzaży: konie, klify, ale też żebrak przy bankomacie. Szybko awansowałam na wyższe stanowisko w centralnej bibliotece w Dublinie.

Postanowiłam zintegrować Polaków z Irlandczykami. Ze znajomymi połączyliśmy siły. Wysłaliśmy e-maile do ludzi, którzy tu coś robią, i tak powstało Forum Polonia. Przyszło mnóstwo ludzi z organizacji polonijnych, ale też ze związków zawodowych, gazet, pełnomocnicy ds. integracji z różnych partii. Było już sześć spotkań. Zachęcamy Polaków do głosowania w zbliżających się wyborach samorządowych, w których będziemy mieć kandydata, zastanawiamy się, jak cięcia budżetowe wpłyną na edukację polskich dzieci. Ludzie chcą tu zarabiać na coś, a ja od siedmiu lat po prostu żyję - podróżuję, poznaję ludzi. Do Irlandii przyjechałam, bo nie widziałam się w Polsce. Jestem tam dwa razy do roku i przeraża mnie biurokracja, krytyczne podejście do wszystkiego. Zawsze wiedziałam, że wyjadę, tylko nie wiedziałam dokąd. I dalej nie wiem, czy Irlandia to ostatni przystanek.

Klementyna Kasprzyk-Kucharz, 30 lat, Gdańsk - Dublin.

Dziennikarka 'The Evening Herald' i korespondentka TVP Polonia. Od trzech lat organizuje w Dublinie Festiwal Filmów Polskich

Pierwszy numer polskiej gazety, jaki tu widziałam, na okładce miał dłoń z długimi pazurami i napis: 'Chcą nas oszukać!'. Potem okazało się, że szefa tej gazety poszukują listem gończym za malwersacje finansowe. To takie polskie. Jest tu też gazeta, która od czterech lat istnieje, a jej redaktor nie zna angielskiego. Jak on może o Irlandczykach pisać! Ja współpracuję z polskim dodatkiem 'The Evening Herald'. Na początku zatrudniłam się w żłobku. To ciężka fizyczna robota. Osiem godzin dziennie plus półtorej godziny na dojazd. Potwornie łamali prawa pracowników. Grypę miałam, 39 stopni gorączki, chciałam wziąć dzień wolny, ale nie dali. A jeszcze w sobotę był kurs pierwszej pomocy i musiałam być. W końcu im powiedziałam, że piszę artykuł o łamaniu praw pracowniczych w Irlandii, i spytałam, gdzie szukać informacji. Na drugi dzień szefowa mi podziękowała. Nie lubię, jak Polacy mówią, że Irlandczycy oszukują, ale nie można mówić, że takie zjawisko nie istnieje. To mit, że Polak na tym samym stanowisku zarabia tyle samo co Irlandczyk. W mojej firmie zarabia dwa razy mniej.

Są bardzo serdeczni, kulturalni i otwarci, ale węża mają w kieszeni. Przekonałam się o tym, kiedy wpadłam na pomysł zorganizowania w Dublinie Festiwalu Filmów Polskich. Robiłam to wspólnie z Pomorską Fundacją Filmową, która organizuje festiwal w Gdyni, i partnerem irlandzkim. Sprzedaliśmy 85 proc. biletów i Irlandczycy obiecali, że te pieniądze to będzie pula na przyszły rok, ale zniknęły. Musieliśmy szybko zdobywać środki na kolejną edycję festiwalu. Zajmowałam się wszystkim, od wybierania filmów i artystów do rozwieszania plakatów. Na pierwszy festiwal zaprosiłam Stuhra i Zanussiego. To był wielki sukces, przyszli Japończycy, Czesi, na pokazie polskich animacji była pełna sala. A po wszystkim poczułam się wykorzystana, bo mojego nazwiska nie było nigdzie. W końcu zrobiłam sobie wizytówki z napisem 'Polish Film Festival' i zaczęłam je rozdawać. Po dwóch latach zerwałam z Irlandczykami współpracę. W tym roku festiwal trwa trzy dni, a nie dziewięć, ale robię go sama.

Dzięki festiwalowi zaczęłam pracować jako korespondentka dla TVP Polonia. Wcześniej miałam propozycje od innej polskiej stacji, ale podziękowałam im, jak usłyszałam, czego oczekują. Powiedzieli: 'Jakby kogoś w nietypowy sposób zabili, to będzie dla nas full wypas'. Mam dosyć pokazywania Polonii takiej jak w Chicago, gdzie trzecie pokolenie emigrantów nie mówi po angielsku. Trzeba lansować ludzi młodych, wykształconych. Jestem tu już trzy lata, ale nie chcę zostać na stałe, bardzo tęsknię za Polską. Od początku żyję świadomością, że zbieram doświadczenia do CV. Chciałabym w Krakowie założyć instytucję kulturalną, jakiej jeszcze u nas nie ma.

Wiesława Nowak, 53 lata, Sikorzyce k. Tarnowa - Cork.

Emerytowana nauczycielka angielskiego, w Irlandii pomaga Polakom załatwić różne formalności i uczy angielskiego. Lubi pomagać, nie ma ustalonych cen.

Nigdy się nie ogłaszałam. Dowiadują się o mnie jeden od drugiego. W tygodniu zgłasza się ze 30 osób. Telefon dzwoni bez przerwy. O, nawet teraz dzwoni. Najpierw pomagałam ludziom z mojego domu - mieszka ze mną pięć osób. Powiedzieli o mnie w pracy i się zaczęło. Od dwóch lat zajmuję się zasiłkami na dzieci, sprawami chorobowego, ubezpieczam samochody. Dużo osób przychodzi z prośbą o pomoc w wypełnianiu formularza do bezrobocia. Pomagam rodzicom załatwiać szkołę dla dzieci. Dziwię się, że oni tak do mnie przychodzą, bo jest dużo ogłoszeń w internecie typu 'wypełniam formularze, pomagam załatwiać sprawy', ale widocznie dużo to kosztuje. I taka osoba nie pójdzie załatwić sprawy osobiście, tylko wypełni formularz. A ludzie boją się potem z tym formularzem pójść, jak nie rozumieją, co się do nich mówi. Są też naciągacze, znam nawet takiego. Przyszła do mnie matka dwójki dzieci, mąż zarabiał 300 euro, ona jeszcze pracy nie miała. Za pomoc w załatwieniu zasiłku na dzieci chciał 200 euro! Nie dokończył jej wypełniać formularza, nie powiedział, jakie dokumenty są potrzebne, tylko wziął pieniądze i zniknął. Czuję się dobrze, jak ludzie dzwonią i mówią: 'Pani Wiesiu, dostałem nareszcie zasiłek!'. Koniaki przynoszą, kwiaty, ja miałam tutaj cały stół kwiatów. Robię to prawie charytatywnie. Nie wystawiam cen.

Prowadzę zajęcia z angielskiego z dorosłymi i dziećmi. Jak przyjechałam trzy lata temu, poszłam do parafii, gdzie jest polski ksiądz. Pomógł zorganizować zajęcia, żeby uczniowie płacili tylko za ubezpieczenie i ksero. W kościele były ogłoszenia po każdej mszy. Zgłosiło się dużo chętnych, głównie pracowników fizycznych. W fabryce wymagają znajomości języka, z dobrym angielskim można zostać tłumaczem. Jest im trudno, ale chodzą. Przychodzą po pracy na godz. 18, zmęczeni, przysypiają. Nauczyłam się języka jako dziecko, jak byłam w USA. Myśmy tam pojechali całą rodziną. Miałam siedem lat, przez sześć chodziłam tam do szkoły. Jak wróciłam, mamusia kazała mi pisać listy do koleżanek, więc język zachowałam. Skończyłam liceum, potem w sąsiedniej wiosce przez 26 lat uczyłam angielskiego. Anglistykę skończyłam, jak miałam 45 lat. Przeszłam na emeryturę i zaraz moja córka wyszła za mąż. Wesele mnie kosztowało 15 tys. zł. Musiałam wziąć pożyczki. To sen z powiek mi spędzało, bo miałam tysiąc złotych emerytury. Irlandię koleżanka zaproponowała, ona jest bardziej przebojowa. Ja byłam sceptycznie nastawiona, ale szybko znalazłam pracę na noce jako opiekunka. Przez półtora roku opiekowałam się dzieckiem. Nawet nie zauważyłam, jak spłaciłam długi.

Myślę, że w przyszłym roku zjadę już do Polski, bo mam ślub młodszej córki. Ale jak tylko wrócę na chwilę, zaraz dzwonią za mną z Irlandii: 'Pani Wiesiu, co my bez pani zrobimy?'. Jak byłam teraz w Polsce dwa tygodnie, sto osób do mnie dzwoniło. Nie mogę być chora, bo pytają: 'Do kiedy pani będzie chora?'. Nie mogę synowi pomóc, bo mówią: 'Później pani pomoże'. Ale uczę się asertywności. W niedzielę nie przyjmuję żadnych wizyt.

Jolanta Wójtowicz, 33 lata, Zabrze - Kinsale.

Założyła w Kinsale, mieście, które słynie ze wspaniałej kuchni, nowoczesną restaurację z polskim akcentem. - Czasy ciężkiej polskiej kuchni już minęły - mówi

Zawsze dominowałam w grupie, byłam przewodniczącą klasy, grałam pierwsze skrzypce na koloniach. Mama mówiła: 'Dziecko, czy ty zawsze musisz iść w pierwszym rzędzie?'. W Irlandii też tak jest. Spotykam kogoś i słyszę: 'A, to ty jesteś ta sławna Jola!'. To znaczy, że się o mnie mówi, a to dobrze. Do Londynu przyjechałam na wakacje, żeby nauczyć się języka. I tak zleciało 12 lat. Zaczęłam pracować za barem, mimo że nie mówiłam prawie po angielsku. Po roku zostałam kelnerką w polskiej restauracji i zrozumiałam, że to jest to. To była pierwsza polska restauracja w Londynie założona przez księcia Jana Woronieckiego. Teraz jest ich mnóstwo, ale to głównie bistro bary. A tam był barszcz, bigos, schabowe, pierogi, kaszanka, sałatka warzywna, łosoś z mizerią i dużo polskich wódek. Po roku zostałam menedżerem.

Kiedy urodziła mi się córka, poczułam potrzebę zmiany. Do Kinsale przyjechaliśmy z mężem na weekend. Zachwyciło nas to kameralne miasteczko, wszyscy byli przyjaźni. Musieliśmy podjąć decyzję życia. Mąż miał swój interes, ja pracę, mieliśmy w Londynie dom. Ale Londyn to nie jest miasto do wychowywania dzieci. Najpierw założyliśmy mężowi firmę. Kiedy załatwialiśmy samochód służbowy, okazało się, że właściciel salonu miał też restaurację, która od trzech lat stała zamknięta. A ja chciałam otworzyć kawiarnię. No i on mówi: 'A dlaczego nie restaurację?'. Tego samego dnia pojechaliśmy obejrzeć lokal. Większość rzeczy już była: krzesła, stoliki, wyposażenie kuchni. Od razu miałam wizję, jak urządzę wnętrze. To była ciężka praca przez cztery miesiące. Menu układam sama. Kuchnia jest europejska, ale z polskim akcentem. Mam placki ziemniaczane z łososiem, pierogi z kaszanką, zupę grzybową, szarlotkę, ale też jagnięcinę marynowaną w czerwonym winie i rozmarynie z bazyliowo-orzechowym sosem. Największą popularnością cieszą się lody z polskimi nalewkami. Robię je sama: malinową, czekoladową, z czarnej porzeczki, krupnik. Uczę Irlandczyków picia czystej wódki - schłodzonej, w zmrożonych kieliszkach. Wiele osób mówi, że wcześniej nie przypuszczało, że wódka może smakować tak dobrze.

Z Polski sprowadzam majeranek i grzyby suszone. Resztę produktów można tu kupić. Przychodzą głównie Irlandczycy. Ktoś mi powiedział, że moja jagnięcina jest najlepsza, jaką jadł w życiu. Kilku poważnych krytyków kulinarnych napisało o mnie. To daje mi energię. Na razie nie myślę o powrocie do Polski. Chcę, żeby córka skończyła tu szkołę. Na pewno nie spędzę całego życia w Irlandii, ale lubię swoje życie tutaj. Chciałabym, żeby ktoś powiedział, że jestem jedną z Polek, które przyjechały tu i zawojowały świat.

Dziękujemy Peggy Sue Amison z Sirius Art Centre w Cobh za pomoc w realizacji materiału