Czym jest opowiadanie, na pewno wiesz. Nie przejmuj się teoretycznoliterackimi definicjami, ponieważ i bez nich orientujesz się, że klasyczne ma strukturę trzyaktową: początek, środek i koniec. Jeśli zechcesz napisać właśnie taki tekst - proszę bardzo. Sprawdź przy okazji, jak robią to mistrzynie gatunku i sięgnij po wydane niedawno w Polsce książki Alice Munro ('Zbyt wiele szczęścia', 'Uciekinierka') czy Sany Krasikov ('Jeszcze rok'), ale pamiętaj, że wiele świetnych opowiadań to eksperymentalne i naprawdę udane wariacje na temat klasyki. Etgar Keret w miniaturach pomieszczonych w tomie '8% z niczego' kpi w wielu miejscach z Arystotelesowskiego trójpodziału (a czasem nie kpi).
Tak naprawdę największe znaczenie ma historia, którą chcesz napisać. Temat znasz: 'Samotna kobieta'. A pomysł? Pomysł wkrótce znajdziesz. Pomysł, czyli mięśnie, wnętrzności obudowujące, wypełniające szkielet tematu. Czym jednak obudować, wypełnić tekst? Spróbuj uporządkować odpowiedzi na cztery pytania: kto?, dlaczego?, co?, gdzie? Zastanów się, jaka ma być bohaterka twojego tekstu (imię, wiek, stan, profesja, wygląd etc.), określ, czego będzie chciała (cel) i z jakiego powodu (motywacja). Świat jej wartości, dążeń oraz działań zbuduje potężną część opowiadania. I mocny przeciwnik - źródło konfliktu, źródło akcji, źródło wydarzeń. Bez przeciwnika nie ma konfliktu. Bez konfliktu nie ma historii. I bez scenerii. Miejsce akcji tworzy atmosferę opowiadania. Cztery podstawowe ingrediencje małej prozy już znasz. Piątą jest twój własny głos. Czyli styl. Czyli ty. Kwestia w tym momencie wymykająca się opisowi i ocenie.
Jeśli kusi cię literacki eksperyment, świetnie. Pamiętaj jednak: jeśli zdecydujesz się na awangardę strukturalną, językową czy gatunkową, bądź konsekwentna i nie zmieniaj konwencji - science fiction nie może ewoluować w dowolnym miejscu w prozę z gatunku 'kibel życia po polsku'. Wiążąca czytelnika z opowieścią narracja pierwszoosobowa nie może nagle, bez wyraźnego uzasadnienia, bez powodu, przejść w obiektywną narrację trzecioosobową. I już. Konsekwencja jest jedną z niewielu zasad bezwzględnie stosowanych w praktyce pisania.
Spośród opowieści, które nosisz w sobie, które przeżyłaś, zasłyszałaś, przeczytałaś (i którymi twórczo się zainspirowałaś), wybierz tę z największym potencjałem dramatycznym. Jeśli historia emocjonuje ciebie, istnieje wielkie prawdopodobieństwo, że poruszy czytelników.
Nie spiesz się. Może musisz poprzyglądać się chwilę swojej opowieści. Z napisaniem 'Katonieli' zwlekałam dwa lata. Pierwsze zdanie: 'Była katoliczką', długo drążyło, nicowało, męczyło moją wyobraźnię. Domagało się zdania drugiego. Nie miałam wyboru. Pojawiają się bowiem historie, które stawiają nas pod ścianą, które krzyczą, domagają się uwagi i pisarskiego zaangażowania. Ucieczka nie ma sensu. Wcześniej czy później nienapisany tekst zmusi cię do twórczego działania.
Ale może nie lubisz czekać, może czujesz przymus natychmiastowego notowania. To też jest metoda, niewykluczone, że lepsza niż Dzieło z Namysłu. Inspiracją mojego ostatniego opowiadania była krótka, przypadkowa historia, właściwie strzęp opowieści, fragment fragmentu, dokładnie trzy czwarte zasłyszanego zdania. Tekst powstał w ciągu jednego popołudnia.
Przy tej okazji uwaga: pisz szybko, poprawiaj powoli. Powstrzymaj się przed prezentowaniem światu świeżo napisanego dzieła. Błagam. Zapamiętaj to, co powiedział Ernest Hemingway: 'Pierwsza wersja czegokolwiek jest zawsze gówniana'. Bo jest. Jedno popołudnie spędzone na tworzeniu skromnej nowelki było wspaniałe. Odłożyłam ją na tydzień. Kolejnych pięć tygodni pieściłam początek, ujeżdżałam środek i walczyłam z końcem. Bo suspens (czyli niespodzianka, zaskoczenie), nieodłączny element małej prozy, musiał być mocny. I wykreślałam bez żalu wedle prostej reguły: jeśli słowo, zdanie, akapit, bohater, wydarzenie nie budują fabuły, są do wyrzucenia.
Pisanie bywa niełatwą podróżą. Nie poddawaj się. W każdym momencie możesz porzucić swój tekst. Nic skomplikowanego. Popatrz na mężczyzn, którzy traktują kobiety jak nudne anegdoty. Ale jednocześnie zbyt proste, nie sądzisz? Lepiej zastanów się, jak przepracować, dopracować męczące cię fragmenty opowieści.
I jeszcze prośba: jeśli zawodowo zajmujesz się pisaniem, jeśli jesteś publikującą dziennikarką, pisarką, poetką, powstrzymaj się - dopuść do głosu autorki, które dotąd milczały. I do autorek, które dotąd milczały: to wasz konkurs i na waszą historię czekamy, więc nie tłumaczcie się, proszę, że nie możecie pisać, bo
dzieci, bo dom, bo praca, bo życie. Do dzieła.
Konkurs już się zakończył. Na zwyciężczynię czekają indywidualne warsztaty prozatorskie pod okiem Ewy Madeyskiej - na których krótkie opowiadanie spróbuje przekuć w powieść. Ponadto laureatka dostanie zestaw akcesoriów Guess (walizka, torba duża, torba codzienna, torba wieczorowa, portfel, apaszka). Mamy też 10 nagród pocieszenia - kolorowe portfele Guess. Nagrody marki Guess ufundowała firma R&D Poland, www.rdpoland.com.pl
