Nienawidzę pozować

Przygotowując się do naszego spotkania, postarałam się o pani pierwszą płytę 'Kayah'.

To jeszcze żyje?

Kupiłam ją w antykwariacie. Ciekawa jestem pani refleksji.

Nie mam żadnych. To nie jest moja autorska płyta. Nagrałam ją w zastępstwie innej wokalistki. Renata Czarnota weszła do studia bez podpisanego kontraktu. Nagrała płytę, a potem z różnych względów kontraktu nie podpisała i wytwórnia została z ręką w nocniku - z płytą, ale bez głosu. Ja miałam 19 lat i to miał być mój pierwszy krok w show-biznesie. Obiecano mi, że po tej płycie będę mogła zrobić to, co chcę. Nie czułam potencjału w ani jednej piosence. Musiałam zaśpiewać dokładnie te same dźwięki, które śpiewała Renata, i dokładnie w taki sam sposób. Renata śpiewała później w moich chórkach. Zaprzyjaźniłyśmy się. Potem wyjechała do Anglii. Bardzo fajna, zdolna dziewczyna. Oczywiście, że ta płyta z obecnej perspektywy nie wydaje się dobra. Ale jak na tamte czasy... Wtedy tak niewiele działo się w popie, że miała ona swoich zwolenników.

Zaskoczyło mnie, że została wydana w 1988 r., bo pamiętam, że w tym samym roku na festiwalu w Sopocie dostała pani Bursztynowego Słowika za bez porównania ciekawszy utwór - 'Córeczko, wolałabym, żebyś była chłopcem'.

Tę piosenkę skomponowałam z Jackiem Perkowskim, a tekst napisałam sama. Przynajmniej tyle udało mi się wywalczyć, że 'Kayah' była promowana 'Córeczką', choć jej na płycie nie było.

Zresztą 'Córeczka', a raczej mój ówczesny występ, to też był kompletny falstart.

Dlaczego?

Byłam kompletnie niegotowa na tę głęboką wodę. Nie miałam pojęcia o niczym. Dysponowałam już jakąś tam barwą, ale nie umiałam śpiewać. Wydawało mi się, że muszę iść na całość przez cztery oktawy. Dziś wiem, że najgłębsze emocje można najpiękniej wyśpiewać na jednym dźwięku i wcale nie trzeba przekrzykiwać instrumentów. Byłam arogancka, bo jednocześnie strasznie zakompleksiona. Nowicjuszka przerażona nowym otoczeniem. Kąsałam, bo się bałam. Nie wiedziałam, komu zaufać. Podpisałam swój pierwszy kontrakt i, niestety, obietnice okazały się bez pokrycia.

Drugi raz w życiu zobaczyłam panią dopiero po pięciu latach. Na koncercie w warszawskim klubie rozpoznałam dziewczynę od 'Córeczki' w chórku niejakiego Atrakcyjnego Kazimierza. Nie mogłam uwierzyć, że to pani.

Przez te pięć lat przeszłam niezłą szkolę. Nie chcę się teraz rozwodzić o osobach, które już zawodowo nie funkcjonują, w każdym razie kontrakt, który podpisałam, był ubezwłasnowalniający. Kiedy w dodatku oni nie spełnili warunków, ja go zerwałam - prawnie, przez adwokata. A ponieważ wytwórnia nie była w stanie zaakceptować, że przegrała, jej szefowie postanowili mnie zniszczyć w środowisku, opowiadając na przykład o moim rzekomym braku równowagi psychicznej. Zrobili to na tyle skutecznie, że do połowy lat 90. funkcjonowałam jako nieprzeciętnie trudny charakter.



Musiałam połknąć tę żabę, dać na luz, wycofać się. A kiedy wróciłam, trzeba było zaczynać od samego początku, jako drugi plan. Dziś widzę, że ten przestój, ta lekcja pokory, był mi bardzo potrzebny. Odzyskałam cenny czas na naukę ludzi, świata, mechanizmów pracy na scenie i śpiewania w ogóle. Być może nikt by mnie dzisiaj nie pamiętał, gdybym wtedy nie zniknęła. Nigdy nie widzimy całego obrazka. W danej chwili myślimy, że to koniec, że wszystko przepadło. A z czasem okazuje się, że ta sytuacja była dla nas błogosławieństwem. Pomału zaczęłam zdobywać doświadczenie, zaczęłam być zapraszana przez profesjonalne zespoły do pracy w chórkach. Tu nikt mi niczego nie narzucał. Sama wymyślałam sobie melodie i dzieliłam je na głosy. Nazywano mnie nawet mistrzynią drugiego planu.

Wkrótce chórzystka zaskoczyła wszystkich, wydając autorską płytę 'Kamień'.

Do nagrania tej płyty bardzo namawiali mnie Grzesiek Ciechowski i Małgosia Potocka. Kiedyś usiadłam przy nich w studiu do fortepianu i zagrałam swój utwór 'Jak liść'. Uznali, że to ma potencjał, że muszę z tym wyjść do świata. Grzegorz zmusił mnie wręcz do wykonania tej piosenki na koncercie w Radiu Łódź rejestrowanym na płycie 'Republika bez prądu'. Pozytywny odzew dał mi troszeczkę wiatru w żagle. Zaczęłam powoli zbierać piosenki. Pierwotnej wersji 'Kamienia' nagranej w domowych warunkach z klawiszowcem Krzyśkiem Pszoną i basistą Filipem Sojką nikt nie chciał nawet posłuchać. Moja przyjaciółka Edyta Bartosiewicz dzwoniła po wytwórniach, ona, która miała taki autorytet! I nawet to nie pomogło. Pomógł mi dopiero dawny znajomy Marek Kościkiewicz - szefa Zic-Zaca. Powiedział: 'Kasia, ta płyta nie rokuje komercyjnego sukcesu, ale artystycznie jest wspaniała i uważam, że w moim katalogu powinienem ją mieć'. Omal nie umarłam ze szczęścia.

Mimo że niekomercyjna, jednak komercyjnie też odniosła sukces. A następna - 'Zebra' - jeszcze ten sukces przebiła.

Działałam już bardziej świadomie. 'Zebra' była bardziej przebojowa. Akurat moje fascynacje zaczęły oscylować wokół rytmów disco, a to jest bardzo wdzięczny temat. Trafiłam w lukę.

Następny projekt, z Goranem Bregoviciem, wywindował panią już na najwyższy szczyt. Pamięta pani wasze pierwsze spotkanie?

Zaczęło się od tego, że byłam zafascynowana Bregoviciem i jego płytą 'Underground', woziłam ją po świecie, wszystkim ją puszczałam... Nie sądziłam ani nawet nie marzyłam, że kiedykolwiek poznam Bregovicia osobiście. Los był na tyle dowcipny, że posadzono nas na Machinerach przy jednym stole. Nie wiedziałam, że to Goran. Odebrałam swoją nagrodę na scenie, zaśpiewałam, wróciłam do stolika. Po czym wywołano Bregovicia i nagle podniósł się facet siedzący obok. O mało się nie zapowietrzyłam. Nawet mu nie pogratulowałam. Ponieważ byłam w ciąży, wyszłam z imprezy wcześniej. Jadę samochodem, a tu telefon: 'Kasia, chcesz poznać Gorana Bregovicia? - No pewnie'. I na moście raptowna zawrotka, wróciłam. Na powitanie zadałam mu najgłupsze pytanie, jakie mogłam wymyślić: 'Przepraszam, czy » Ausencię «na » Underground «śpiewa Cesaria Evora?'. On na to: 'Tak'. A ja: 'Aha, dziękuję'. Tydzień później przekazano mi propozycję Gorana. Nagrywanie naszej płyty to był morderczy czas. Co pół godziny odrywałam się od mikrofonu i biegłam nakarmić dziecko. Jeszcze Goran zaraził mnie straszną grypą, w nocy między karmieniem pisałam teksty, aby rano, po nieprzespanej nocy, znów stanąć przed mikrofonem. A wszystko w ciągu jednego tygodnia, bo Bregović miał dla nas tylko tyle czasu.

Opłaciło się.

Pamiętam, jak kuliłam się ze strachu, widząc nagłówki w piśmie 'Elle': 'Czego będziemy słuchać w przyszłym roku? Kayah i Bregović! Oni będą rządzić!'. Oczekiwania wobec tej płyty były ogromne. Potem koncert na Służewcu. Mówiło się o 60 tys. sprzedanych biletów plus zaproszeni goście. Byłam odrętwiała. Ale jak wyszłam na scenę, a oni zaczęli grać, to eee... Poszło.