Lęki w czasach popkultury

Wyreżyserował pan 'Śmiertelną gorączkę', 'Hostel', 'Hostel II'. Nigdy pan nie spoważnieje?

Jestem bardzo poważny.

Ale kino traktuje pan jak wielką zabawę. Kręci pan i gra w horrorach inspirowanych konwencją gore, filmami klasy B, trzeciorzędnymi produkcjami.

Nie wierzę w takie podziały i nie rozumiem, czemu moje ulubione dzieła nazywa pan produkcjami trzeciorzędnymi. Dla mnie filmy mogą być tylko dobre i złe. I nie ma nic zdrożnego w tym, że seria obrazów o Godzilli trafia do mojej wyobraźni.

Mam wrażenie, że to jest wyobraźnia człowieka XXI wieku, który kocha grę cytatami i estetykę kiczu. A gdzie podziała się tęsknota za sztuką jako medium dyskusji?

Horror też ma taką funkcję, nie jest samotną wyspą odciętą od świata. Przez niemal dwie dekady ten gatunek wydawał się martwy. Teraz wrócił do łask dzięki atmosferze, która pozostała w Stanach po rządach Busha. Za jego prezydentury w mediach wciąż używano takich wyrazów jak 'zagrożenie' czy 'ryzyko', a Amerykanie zaczęli bać się wszystkiego - latania, obcych kultur, zamachów terrorystycznych. W czasach pełnych strachu ludzie potrzebują odskoczni od rzeczywistości. Chcą wyżyć się i odreagować w kinie - drżeć na widok zombi, wiedząc, że nic złego ich nie spotka. Wychodzić z seansu z wiarą, że mogą pokonać najstraszliwsze zło. Tak samo było w latach 70. W dobie wojny wietnamskiej powstało takie dzieło jak 'Teksańska masakra piłą mechaniczną'.

Czyli krwawe 'Hostele' są według pana rodzajem społecznego komentarza?

Tak, opowiadam w nich o amerykańskich wadach narodowych - imperializmie, chorobliwej żądzy wrażeń, arogancji. A że posługuję się językiem popkultury? Na niej się wychowałem, jej obrazami śnię, jej bohaterów hołubię, w jej bogów wierzę. To, co dla pana może być tandetną opowiastką o złowrogich kreaturach, odbija moje lęki. To jest mój sposób widzenia świata.



To właśnie on połączył pana z Quentinem Tarantino?

Absolutnie. Quentin zaprasza ludzi do uniwersum kina, jest chodzącą wizytówką tej sztuki. Słodki, wesoły, radosny, sympatyczny, bystry, kulturalny - nie reprezentuje Hollywood, lecz sam dla siebie stworzył osobną planetę. Po raz pierwszy spotkałem go, kiedy przyszedł na pokaz mojej debiutanckiej "Śmiertelnej gorączki". Pracowali dla nas ci sami specjaliści od efektów specjalnych i make-upu, którzy na naszych planach przelali hektolitry sztucznej krwi i stworzyli mnóstwo ran kłutych, ciętych i postrzałowych. W czasie kręcenia 'Kill Billa' Howard Berger szepnął Quentinowi: 'Jest taki dzieciak, który zrobił chłamowaty horror w starym stylu, spodoba ci się'. A on to rzeczywiście kupił i zaprosił mnie do siebie na pokaz 'The War of Gargantuas' ('Pojedynku potworów') z 1966 r. Pomyślałem: 'To jest to'. Tarantino szybko stał się jedyną osobą, której rad słucham.

Ostatnio panowie spotkali się na planie 'Bękartów wojny'. Reżyser znany z błyskotliwości i ostrego poczucia humoru opowiedział o drugiej wojnie światowej.

Inglorious Bastards vostfr Tarantino Nouveau Film
Załadowane przez: Goodspeech. - Zobacz więcej filmów i wideo

To była dla mnie bardzo trudna, osobista rola. Jestem Żydem z Bostonu. Moje korzenie sięgają Austrii, Ukrainy, Polski. Wielu moich przodków padło ofiarą Holocaustu, wychowywałem się w szacunku dla tradycji i historii. Ale chociaż czytałem mnóstwo świadectw i naprawdę dużo wiem o Zagładzie, kręcenie 'Bękartów wojny' było dla mnie nowym doświadczeniem - wstrząsającym i bolesnym. Nagle cofnąłem się w czasie, miałem wrażenie przeniesienia się do 1945 r.

Ale Holocaust już nie jest popkulturowym żartem, a Tarantino pozostał wierny swojemu prześmiewczemu stylowi. Nie miał pan wrażenia, że uczestniczy w bluźnierczym projekcie?

To jakiś obrzydliwy mit, że drugą wojnę światową trzeba przedstawiać na kolanach. Aby tworzyć przejmujące dzieła, artyści muszą łamać schematy. Widziałem już setki obrazów dzielnych żołnierzy ginących na polu chwały w zwolnionym tempie. Pana zdaniem oddawanie hołdu przeszłości ma polegać na zastąpieniu żartów drętwą muzyką? Kocham choćby 'Listę Schindlera' - ten film wykształcił tysiące ludzi, którzy normalnie nie wiedzieliby wiele o historii. Ale jesteśmy już nowym pokoleniem i mamy inne wymagania wobec kina. A żaden cholerny film o drugiej wojnie nie pokazywał Niemców mówiących po niemiecku. To obraźliwe dla wielu ludzi. Ktoś chce opowiedzieć, jak zabijano moją rodzinę, i nawet nie stara się, by naziści zgubili brytyjski akcent. Osobiście mam w dupie taką powagę.

Dopiero Quentin okazał widzom prawdziwy szacunek. Olał nawet to, że w każdym kraju widzowie będą musieli czytać napisy, czego wielkie studia nie znoszą. Od teraz kolejne filmy będą wyglądały głupio, Tarantino wyznaczył nową drogę. U niego Francuzi mówią po francusku, Niemcy po niemiecku, Włosi po włosku, a Amerykanie udający Włochów - koszmarnym włoskim z amerykańskim akcentem.

No tak, ale chyba ważne jest jeszcze, co mówią.

Nie zawsze chodzi o mówienie. Niektórzy mogą po prostu stać z naładowaną bronią w ręku. Wystarczy, że wieje od nich zgrozą. Nie każdy Żyd jest niskim, zgarbionym kupcem z bokobrodami. Ja jestem całkiem nieźle zbudowany.

Zagrał pan członka żydowsko-amerykańskiego oddziału, który znęca się nad nazistami kijem bejsbolowym i w 1944 r. zabija Hitlera. Ofiara Holocaustu staje się tu niemal kreskówkowym uosobieniem zemsty.

Widzowie filmów Tarantino są inteligentnymi ludźmi. Znają historyczne fakty i wiedzą, że przywódcy Trzeciej Rzeszy nie zginęli w zamachu grupy bękartów. Ale ten film niesie głębszą prawdę. Oddaje realne marzenia i fantazje. Rzeczywisty ból i żar w oczach mojego bohatera. Dzięki temu nie jest on postacią z kreskówki. To żydowski wojownik. Wziął na siebie odpowiedzialność za wszystkich, którzy nie umieli walczyć. Zbierał na swoim kiju bejsbolowym podpisy ludzi, którzy żyjąc w Stanach, drżeli o krewnych na Starym Kontynencie. Dzisiaj 'Bękarty wojny' są zbiorową terapią. Dają krwawą satysfakcję. Dlatego gdy kręciliśmy finałową scenę, powiedziałem Quentinowi: 'Stary, to nie jest tak, że mogę po prostu zastrzelić Hitlera. Strzelałbym mu w twarz wielokrotnie, aby upewnić się, że nie żyje, a później wysadziłbym go na wszelki wypadek w powietrze'.